“Ali, okula gitti.” yanlıştır. Virgül özneyle yüklemi ayırmaz: “Ali okula gitti.” doğrudur.
Cümle içinde tek bir zarf-fiil eki (-ip, -erek, -meden vb.) almış kelimeden sonra virgül konulmaz. Ancak cümlede art arda sıralanmış birden fazla zarf-fiil grubu varsa, bu grupları ayırmak amacıyla aralarına virgül konur.
Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmada, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamada ya da özneden sonra virgüllerle ayrılmış kelimeler varsa özneyi netleştirmede kullanılır. Noktalı virgülün olduğu cümlede mutlaka en az bir virgül bulunmalıdır.
Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur. İki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlar; eğer sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar (Örn: Pazardan şunları aldım: elma, armut...).
Tamamlanmamış (yüklemi yazılmamış) cümlelerin sonuna konur. Ayrıca alıntılarda başta, ortada veya sonda alınmayan kelime ya da bölümlerin yerine, kaba sayıldığı için açıklanmak istenmeyen kelimelerin yerine de üç nokta konur.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Ayrıca özel adlara gelen yapım ekleri, çokluk eki (-ler) ve bunlardan sonra gelen diğer çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz (Örn: Türkçenin, İzmirliler, Türk Dil Kurumuna).
Soru ifadesi taşıyan sıralı veya bağlı cümlelerde soru işareti cümlenin en sonuna konur. Cümleleri birbirinden ayırmak için ise aralara sadece virgül konur (Örn: Bugün okula gidecek misin, yoksa evde mi kalacaksın?).
Ünlem işareti, ünlem anlamı taşıyan sözcükten hemen sonra konabileceği gibi cümlenin en sonuna da konabilir. Eğer ünlem sözcüğünden sonra konursa, yeni cümle büyük harfle başlar (Örn: Eyvah! Geç kaldık.). Cümlenin sonuna konursa araya virgül gelir (Örn: Eyvah, geç kaldık!).
Kelimeler veya sayılar arasında '-den... -e, ve, ile, ila, arasında' anlamlarını vermek için kısa çizgi kullanılır (Örn: Türkçe-Fransızca Sözlük, Ankara-İzmir otoyolu, 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı, 09.30-10.30 saatleri arası).
Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır. Alıntı cümlenin sonundaki noktalama işareti (nokta, soru işareti, ünlem vb.) tırnak işaretinin içinde kalır, tırnaktan sonra dışarıya ayrıca nokta konmaz.
Cümlenin yapısıyla doğrudan ilgili olmayan açıklama, ek bilgi veya ayrıntıları belirtmek için kullanılır. Yay ayraç içindeki açıklama tam bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlar ve sonuna uygun noktalama işareti (nokta, soru vb.) konur.
Şiir dizeleri yan yana yazıldığında aralarına konur. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini (Örn: -a/-e, -dan/-den) göstermek için kullanılır.
Tırnak içinde verilen bir cümlenin veya sözün içinde, yeniden tırnağa alınması gereken bir kelime veya sözü belirtmek için tek tırnak işareti ( ' ' ) kullanılır (Örn: Öğretmen: 'Sınıfta "Sessizlik" kuralına uymalıyız.' dedi).
Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: 'Türkiye'nin' ve 'Ankara'yı' doğrudur.
Öğeleri arasında virgül bulunan ya da anlamca karşıtlık kuran bağımsız yargılar noktalı virgülle ayrılır.
Ara sözlerin başında ve sonunda virgül (,) veya kısa çizgi (-) kullanılır. Bu cümlede virgül ara sözü belirtmek amacıyla kullanılmıştır.
Ünlem işareti; sevinç, hayranlık, coşku gibi güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
Bu nedenle sonuna soru işareti değil, nokta (.) konmalıdır.
Kendinden sonra bir sıralama ya da açıklama gelen ifadelerin sonuna iki nokta konur. 'Toplantıya kimler katılacak:' ifadesinden sonra katılımcılar sıralandığından iki nokta gelmelidir.
İlk paranteze özneyi vurgulamak için virgül (,) getirilmelidir. Dolayısıyla sıralama (,) (;) (,) şeklinde olmalıdır.
Cümlenin akışını bölen ara cümle iki yandan virgülle ayrılır. '...ki sınıfın en çalışkanıydı...' ara açıklaması iki virgül arasına alınacağından her iki boşluğa da virgül gelmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümlede art arda gelen zarf-fiiller yoksa, zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılamaz.
A'da özneyi belirtmek, B'de eş görevli sözcükleri ayırmak, D'de onay/ret sözcüğünden sonra, E'de sıfatları ayırmak için virgül kullanılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre şart ekinden sonra virgül kullanılamaz. Dolayısıyla noktalama hatası yapılmıştır.
Üç nokta; sıralamanın devam ettiğini, örneklerin çoğaltılabileceğini göstermek için kullanılır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur; kısaltmalarda, sıra bildiren sayılardan sonra ve tarihlerde kullanılır. Örnek: Dr., 3. kat, 05.05.2026.
Sıralı ögeleri, eş görevli sözcükleri ayırır; hitaplardan ve ara sözlerden sonra konur. Özneyi pekiştirmek için özneden sonra da kullanılabilir.
Ögeleri virgülle ayrılmış sıralı cümleleri birbirinden ayırır; virgülle ayrılmış türleri gruplarken kullanılır. Örnek: Elma, armut; domates, biber aldık.
Açıklama, örnek ya da alıntı yapılacağını; verilecek örneklerin sıralanacağını gösterir. Örnek: Şunları aldım: kalem, defter, silgi.
Sözün bittirilmediğini, anlamın sürdüğünü ya da alıntıda atlama yapıldığını gösterir. Bakacağım ama sözünün sonundaki üç nokta, sözün yarım kaldığını sezdirir.
Soru bildiren cümle ve sözlerin sonuna konur; bilinmeyen ya da kesin olmayan bilgi için parantez içinde kullanılır. Örnek: Nereye gidiyorsun?
Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerden ve seslenmelerden sonra konur. Örnek: Ne kadar güzel bir gün!
Kısa çizgi satır sonunda sözcük bölmede ve heceleri gösterirken kullanılır; uzun çizgi konuşmaları ve diyalogları göstermek için satır başında kullanılır.
Başkasından yapılan alıntıları, özel olarak vurgulanan sözleri ve eser adlarını belirtmek için kullanılır. Örnek: Öğretmen Okumak güzeldir dedi.
Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırır; sayılara ve kısaltmalara gelen ekleri ayırmak için kullanılır. Örnek: Ankara'da, 1923'te, TBMM'nin.