LGS · Türkçe · Ücretsiz PDF
Konu, ana düşünce ve yardımcı düşünceyi birbirinden ayırarak metnin bütünüyle tutarlı yargıya ulaşmayı sağlayan özgün çalışma kaynağı.
Önce incele
Konu, bir metnin ne hakkında olduğunu kısa ve yargısız biçimde gösterir. Genellikle bir sözcük grubu olarak ifade edilir: “kentte bisiklet kullanımı”, “uykunun öğrenmeye etkisi” ya da “eski yapıların korunması” gibi. Konuyu bulmak için metinde tekrarlanan kavramlara, örneklere ve açıklamaların ortak noktasına bakılır. Ancak yalnızca en sık geçen sözcüğü seçmek yeterli değildir. Bir metinde “ağaç” sözcüğü birçok kez kullanıldığı halde asıl konu kentlerde gölge alanların planlanması olabilir. Bu nedenle ayrıntıların hangi ortak çerçevede birleştiği belirlenmelidir.
Ana düşünce, metnin okura ulaştırmak istediği asıl mesajdır ve tam bir yargı taşır. “Kütüphaneler” konu olabilir; “Kütüphaneler, farklı yaş gruplarının birlikte öğrenebileceği canlı buluşma alanları olarak düzenlenmelidir.” ifadesi ise ana düşünce niteliğindedir. Ana düşünce bazen ilk ya da son cümlede açıkça yer alır, bazen de metnin tamamından çıkarılır. Doğru yargı yalnızca bir cümleyle değil, girişten sonuca kadar bütün metinle uyuşmalıdır. Çok genel bir seçenek metnin özgün mesajını siler; aşırı dar bir seçenek ise yalnızca tek örneği kapsar.
Yardımcı düşünce; örnek, gerekçe, karşılaştırma, açıklama veya sonuç biçiminde ana mesajı destekler. Metinde doğru biçimde yer alsa bile tek başına ana düşünce olmayabilir. Örneğin bir paragraf, mahalle pazarlarının yerel üreticiyi desteklediğini savunurken taze ürünlerden ve kısa taşıma mesafesinden söz edebilir. Taze ürün ayrıntısı yardımcı düşüncedir; metnin bütününü kapsayan yargı yerel pazarların üreticiyle tüketici arasındaki bağı güçlendirmesidir. Seçenekleri değerlendirirken “Bu yargı bütün cümleleri kapsıyor mu?”, “Yazar yalnızca bunu mu anlatıyor?” ve “Metnin yönüyle çelişen bir sözcük var mı?” soruları kullanılmalıdır. “Her zaman, yalnızca, bütünüyle” gibi kesinlik bildiren ifadeler metinde desteklenmiyorsa seçeneği bozar.
Bir seçenek metinde geçen gerçek bir bilgiyi kullanınca hemen işaretleme. Örneğin gönüllülerin mahallede kitap topladığı bir yazıda “Kitaplar kutulara yerleştirildi.” ayrıntısı doğru olabilir. Fakat metnin asıl mesajı ortak çabanın paylaşma kültürünü güçlendirmesiyse bu ayrıntı ana düşünce değildir. Seçtiğin yargıyı başa koyup bütün paragrafı yeniden oku. Diğer cümleler bu yargıyı açıklamıyorsa daha kapsayıcı bir seçenek ara; metnin söylemediği bir genellemeyi de ekleme.
Birlikte çözelim
“Bir müzeyi değerli kılan yalnızca sergilediği nesneler değildir. Nesnelerin hangi dönemde, hangi ihtiyaçlarla üretildiğini anlatan açıklamalar ziyaretçinin geçmişle bağ kurmasını sağlar. Bu nedenle müzeler, koleksiyonlarını sunarken nesnelerin hikayelerine de yer vermelidir.” Parçanın ana düşüncesi nedir?
İlk iki cümle gerekçe oluşturur; son yargı metnin tamamını kapsayan öneriyi verir. Yalnızca nesnelerin değeri ya da ziyaretçi sayısı hakkında bir mesaj yoktur.
Not ve sorular özgün olarak hazırlanmıştır. Konuyu derinleştirmek için:
Hayır. Bu kaynak ücretsizdir. PDF’i indirmek için eforless öğrenci hesabı oluşturman veya mevcut öğrenci hesabına giriş yapman gerekir.
Seçtiğin kaynak kayıt ve giriş adımlarında korunur. Öğrenci hesabın açıldığında indirme ekranına geçersin; PDF’i oradan alabilir ve tekrar indirebilirsin.
Hayır. eforless tarafından hazırlanmış özgün bir çalışma notudur. Resmi sınav sorusu veya sonuç garantisi içermez; ilgili kaynak bağlantıları bu sayfada ve PDF’in sonunda yer alır.