Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Bilinen ilk Türk devleti olan Asya Hunları, Teoman ve oğlu Mete Han döneminde güçlendi. Çin'e karşı akınlar düzenlediler ve orduyu onlu sisteme göre düzenlediler.
Mete Han, orduyu 10, 100, 1000, 10000'lik birimlere ayıran onlu sistemi kurdu. Bu askeri düzen sonraki Türk ve dünya ordularına örnek oldu.
Avrupa Hunlarının baskısıyla başlayan Kavimler Göçü, Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesine ve Avrupa'nın etnik yapısının değişmesine yol açtı.
Attila döneminde Avrupa Hunları en güçlü çağını yaşadı. Bizans'ı vergiye bağladı, Batı Roma üzerine Galya ve İtalya seferleri düzenledi.
552'de Bumin Kağan tarafından kurulan Göktürkler, 'Türk' adını devlet adı olarak kullanan ilk Türk devletidir.
II. Göktürk Devleti döneminde dikilen Orhun (Göktürk) Yazıtları, Türk tarihinin ilk yazılı belgeleridir. Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına yazıldı.
Uygurlar, Maniheizm'i benimseyerek yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğudur. Matbaa ve hareketli harf kullanımıyla kültürel gelişme gösterdiler.
İlk Türkler konar-göçer bir hayat sürüyordu. Ekonomileri hayvancılığa dayalıydı; at ve demir kültürü yaşamlarının merkezindeydi.
Türklerde yönetme yetkisi olan 'kut'un Gök Tanrı tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Ülke, hanedanın ortak malı sayılırdı.
İlk Türkler Gök Tanrı inancına sahipti. Bu inanç tek tanrılıydı; ölümden sonraki hayata ve atalar kültüne de yer verirdi.
Büyük Bulgarya Devleti Kubrat tarafından kurulmuştur. Bu bölünme iki farklı kültürel geleceğe yol açmıştır.
Türgişler, Emevilerin Maveraünnehir üzerinden Orta Asya'ya ilerlemesine karşı uzun süre direnmiştir.
Sagu, İslamiyet öncesi Türk edebiyatında yuğ törenlerinde ölen kişinin ardından söylenen yas ve ağıt şiiridir.
Pazırık kurganında bulunan halı, dünyanın bilinen en eski düğümlü halısı kabul edilir. Halıcılığın Türklerde çok eskiye dayandığını gösterir.
Kurultay (Toy ya da Kengeş), eski Türklerde devlet işlerinin görüşüldüğü danışma meclisidir.
Eski Türklerde boy beyleri genellikle cesaret, adalet, doğruluk ve yöneticilik yeteneği gibi erdemlere göre seçilirdi.
Hazarlar, hâkim oldukları Karadeniz'in kuzeyi ve Kafkasya'da uzun süreli bir barış ve ticaret ortamı sağlamıştır.
Bozkurt (kurt), Türk destan ve inanışlarında yol gösterici, kurtarıcı ve ata sembolü olarak öne çıkar.
Bu Türk diplomasisinin erken bir örneğidir.
Uygur alfabesi, Soğd yazısından geliştirilmiş 18 harfli bir alfabedir. Uygurlardan sonra Moğollar ve bazı Türk toplulukları da bu alfabeyi kullanmıştır.
Asya Hun Devleti'nin kurucusu Teoman'dır (Tuman). Onun döneminde boyların birliği sağlanmış, oğlu Mete Han döneminde ise devlet en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
Talas Savaşı, Türkler ile Müslüman Arapların yakınlaşmasını sağlamış ve Türklerin kitleler hâlinde İslamiyet'e yönelmesinin önünü açmıştır.
Orhun Yazıtları'nda kağanların milleti doyurup giydirmekten söz etmesi, hükümdarın halka karşı sorumlu olduğu anlayışını gösterir.
Atilla, Avrupa Hun Devleti'ni en parlak dönemine taşıyan hükümdardır. Batılı kaynaklarda 'Tanrı'nın Kırbacı' olarak anılır.
İtil (Volga) Bulgarları, Almış Han döneminde yüzyılda İslamiyet'i resmen kabul etmiştir.
İlk ve Orta Çağlarda Türk dünyası çalışırken ana odak kronoloji, neden-sonuç ve dönem bilgisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.