Giriş

Tarih ve zaman

YKS · AYT · AYT Tarih-2

Bu konu başka derslerde de var: AYT Tarih-1

⚡ Hızlı Özet

Tarih, geçmişteki insan topluluklarının faaliyetlerini yer ve zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içinde belgelere dayanarak inceleyen bilimdir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Tarih, geçmişteki insan topluluklarının faaliyetlerini yer ve zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içinde belgelere dayanarak inceleyen bilimdir.

Tarihçi kaynak tarama, tasnif (sınıflandırma), tahlil (çözümleme), tenkit (eleştiri) ve terkip (sentez) aşamalarını izler.

Olayın geçtiği döneme ait kaynaklar birinci el (ana), sonradan bu kaynaklardan yararlanılarak yazılanlar ikinci el kaynaktır.

Coğrafya, arkeoloji, kronoloji, paleografya, epigrafi, nümizmatik ve etnografya gibi bilimler tarihe kanıt ve yöntem sağlar.

İnsanlar zamanı ölçmek için takvim yaptı. İlk takvimi Sümerler ay yılına, Mısırlılar güneş yılına göre düzenledi.

Türkler tarih boyunca On İki Hayvanlı Türk, Hicri, Celali, Rumi ve Miladi takvimleri kullandı; Miladi takvim 1926'da resmen benimsendi.

Kronoloji, olayları oluş sırasına göre düzenleyen bilimdir. Tarihte olayların doğru anlaşılması için sıralama şarttır.

Tarihçi olayları kendi çağının koşulları içinde ve önyargısız değerlendirmelidir. Belgeye dayanmayan bilgi tarihsel gerçek sayılmaz.

Nümizmatik eski para ve madalyaları, epigrafi ise kitabe ve yazıtları inceleyerek geçmişe ışık tutar.

Tarih; zamana, mekana ve konuya göre sınıflandırılır. Bu sınıflama araştırma ve öğrenmeyi kolaylaştırmak için yapılır.

Bir kişinin kendi dönemini kendi gözünden anlattığı hatıralar taraflı olabilir.

Türkler İslamiyet'i kabul ettikten sonra Müslümanların ortak takvimi olan Hicri takvimi kullanmaya başlamışlardır.

Ay yılına dayalı Hicri takvim her yıl Miladi takvime göre yaklaşık 11 gün geri kaldığından, Ramazan gibi dinî aylar ve bayramlar zamanla farklı mevsimlere denk gelir.

Ay yılı yaklaşık 354, Güneş yılı yaklaşık 365 gündür; aradaki fark her yıl için yaklaşık 11 gündür.

Yazının bulunmadığı tarih öncesi dönemlerde yazılı belge yoktur. Bu dönemler; taş aletler, çanak çömlek, mezar ve yapı kalıntıları gibi arkeolojik buluntuların incelenmesiyle aydınlatılır.

Bir olayın öncesi ile sonrasının birlikte ele alınması, olayın neden-sonuç bağı içinde bir bütün olarak kavranmasını sağlar.

Kronoloji, nümismatik, epigrafya ve paleografya tarihe belge, tarih ve yazı konularında katkı sağlayan bilimlerdir.

Tarih, insan topluluklarının geçmişteki faaliyetlerini konu edinir.

Karbon-14 yöntemi, organik kalıntılardaki radyoaktif karbonun azalmasını ölçerek yaş tayini yapar ve kimyanın bir uygulamasıdır.

Kronoloji (takvim bilimi), olayların meydana geliş zamanlarını saptayıp bunları sıraya koyar.

Farklı kaynakların karşılaştırılması, verilen bilgilerin birbiriyle tutarlılığını ve doğruluğunu denetlemeyi sağlar.

Tarih öncesi dönemlerin araç gereç, mezar ve yapı kalıntılarıyla aydınlatılabilmesi, tarihin yalnızca yazılı belgelerden değil arkeolojik (yazısız) kalıntılardan da yararlandığını gösterir.

Çağların ayrımında toplumları geniş ölçüde etkileyen olaylar esas alınır.

Coğrafya, bir olayın geçtiği bölgenin iklimini, yer şekillerini ve konumunu inceler.

Epigrafya (kitabe bilimi), taş, mermer, maden gibi sert yüzeylere kazınmış yazıtları inceleyen bilim dalıdır.

Tarih ve zaman çalışırken ana odak kronoloji, neden-sonuç ve dönem bilgisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Tarih ve zaman için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Tarih biliminin, geçmişte yaşanan olayları incelerken temel aldığı ölçütler arasında en belirleyici olanı aşağıdakilerden hangisidir?

AOlayların yer ve zaman belirtilerek belgeye dayandırılması
BOlayların günümüz değer yargılarıyla yeniden yorumlanması
COlayların yalnızca sözlü aktarımlarla korunması
DOlayların doğa bilimleri gibi deney yoluyla sınanması
EOlayların gelecekte tekrar edeceği varsayılarak açıklanması