Tarih Bilimi

Tarih ve zaman

YKS · TYT · TYT Tarih

⚡ Hızlı Özet

Tarih, insan topluluklarının geçmişini yer ve zaman göstererek belgelere dayalı inceleyen bilimdir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Tarih, insan topluluklarının geçmişini yer ve zaman göstererek belgelere dayalı inceleyen bilimdir.
Takvim, zamanı yıl, ay ve günlere bölerek ölçen bir araçtır.
İlk takvimleri Sümerler ve Mısırlılar hazırlamıştır.
Türkler İslamiyet öncesinde her yıla bir hayvan adı veren 12 Hayvanlı Türk Takvimi'ni kullandı.
Hicri takvim Ay yılına dayanır ve başlangıç olarak 622 yılındaki hicreti alır.
Miladi takvim Güneş yılına dayanır ve Hz. İsa'nın doğumunu başlangıç kabul eder.
Türkiye'de Miladi takvim 1926 yılında resmen kabul edildi.
Yüzyıl, 100 yıllık bir zaman dilimini ifade eder.
Kronoloji, olayları oluş zamanına göre sıraya dizen bilim dalıdır.
Tarih bilimi yazılı ve yazısız belgeler ile kanıtlara dayanarak araştırma yapar.
Hitit kralları tanrıya hesap verme inancıyla hareket ettikleri için yıllıklar dürüstçe yazılmıştır.
(I) Denge politikası Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını tamamen korumasını sağlamıştır. (II) Osmanlı Devleti, Avrupa devletleri arasındaki rekabetten faydalanmıştır.
Bu olay Osmanlı-İngiltere ilişkilerinin bozulmaya başladığını gösterir ve Osmanlı'nın denge politikasının başarısızlığa uğradığını gösteren önemli gelişmelerden biridir.
Osmanlı Devleti'nin en önemli müttefiklerinden biri İngiltere olmuştur.
Belgenin yazıldığı kağıt, parşömen, mürekkep gibi fiziksel özelliklerin incelenmesi ve bunların dönemin şartlarına uygun olup olmadığının sorgulanması 'dış tenkit' (dış eleştiri) konusudur.
Dolayısıyla Hicri takvim tek takvim değildir.
Savaşlar, antlaşmalar ve ilanlar belirli bir günde/tarihte başlar ve biter, yani olaydır.
Trablusgarp Savaşı'nda Osmanlı Devleti yalnız kalmış ve hiçbir Avrupa devleti Osmanlı'ya destek vermemiştir.
Osmanlı Devleti için denge politikasının başarısızlığını gösteren en önemli antlaşmadır.
Leopold von Ranke modern araştırmacı tarihçiliğin kurucularındandır.
Tarihî bilgiler kesin ve değişmez değildir. Yeni belgelerin, arkeolojik buluntuların ortaya çıkması mevcut tarih bilgisinin değişmesine, düzeltilmesine ya da geliştirilmesine yol açabilir.
Bu nedenle her üç bilim dalından da doğrudan yararlanılır.
Osmanlı Devleti'nde mali işleri yürütmek amacıyla yürürlüğe konan, Güneş yılı esasına dayalı ve yılbaşı 1 Mart olan takvim Rumi Takvim'dir.
Rusya olmuştur. Kırım Savaşı (1853-1856) bu politikanın en somut örneklerinden biridir.
Tarih araştırmalarının bilimselliği ve güvenilirliği kanıtlara yani belgelere dayanmasına bağlıdır.
Bu antlaşma, Osmanlı'nın Avrupa devletleri arasındaki çıkar çatışmalarını kullanarak topraklarını koruma politikasının başarısız olduğunu göstermektedir.
Bu gelişme Osmanlı'nın denge politikasının başarılı olduğunu gösterir.
Tarih biliminin konusu doğrudan insan faaliyetleridir. Bu nedenle şiddetli kuraklık coğrafi/jeolojik bir olgu olup tarihin doğrudan konusu değildir.
Heraldik, arma bilimidir. Devletlerin, hanedanların ve ailelerin armalarını, nişanlarını ve sembollerini inceler.
Resmi yazışmalar, fermanlar, beratlar, ahitnameler ve devletlerarası antlaşmalar gibi resmi belgeleri inceleyen tarihî yardımcı bilim dalı Diplomatik (Belgeler Bilimi) adını alır.
Kaynakların iç ve dış tenkit süzgecinden geçirilerek güvenilirliğinin saptanması, tahrifata uğrayıp uğramadığının incelenmesi 'tenkit' aşamasında gerçekleştirilir.
Tarih biliminde bilgiler dinamiktir. Yeni arkeolojik keşifler ve ortaya çıkan belgeler, eski bilgilerin değişmesine, düzeltilmesine veya zenginleşmesine neden olabilir.
Hikayeci tarihin öncüsü Heredot iken, öğretici (pragmatik/faydacı) tarihin kurucusu ve ilk temsilcisi "Peloponnesos Savaşları" adlı eseriyle bilinen Thukydides'tir.
İngiltere, Rusya'nın sıcak denizlere inmesini önlemek için Osmanlı Devleti'ni desteklemiştir.
Bir olayın tarih bilimi içinde incelenebilmesi için zaman, yer ve insan etkisi bağlamı önemlidir.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Tarih ve zaman için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Tarih yazımında 'kronik tarih' türü, olayları oluş sırasına göre, neden-sonuç ilişkisine girmeden ve yorum yapmadan aktaran bir tarzdır. Hitit krallarının tanrılarına hesap vermek amacıyla yazdıkları ve zaferleri kadar yenilgilerini de dürüstçe kaydettikleri 'anal' adı verilen yıllıklar bu tarih yazımının önemli örneklerindendir. Buna göre, Hitit anal yıllıklarının kronik tarih yazımının yanı sıra tarih bilimine sağladığı en büyük katkı aşağıdakilerden hangisiydi?

  • ATarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasını sağlamaları
  • BObjektif (tarafsız) tarih anlayışının ilk örneklerini sunmaları
  • CMısır ile Hitit ilişkilerini tamamen sonlandırmaları
  • DEdebi yönü güçlü destansı hikayeler barındırmaları
  • ESadece zaferleri anlatarak ulusal bilinci güçlendirmeleri

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Tarih araştırmalarında 'iç tenkit' (iç eleştiri) yöntemi uygulanırken tarihçi, belgede yer alan bilgilerin doğruluğunu, yazarın olaylara bakış açısını, taraflı olup olmadığını ve bilgilerin kendi içindeki tutarlılığını sorgular. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir belgenin iç tenkidinde sorulması gereken sorulardan biri olamaz?

  • AYazarın olayları aktarırken siyasi ya da dini bir tarafgirliği var mıdır?
  • BBelgedeki bilgiler dönemin diğer kaynaklarındaki bilgilerle uyuşmakta mıdır?
  • CBelgenin yazıldığı kağıt veya parşömenin malzeme özellikleri dönemin teknolojisine uygun mudur?
  • DEserdeki ifadeler kendi içinde çelişkiler barındırmakta mıdır?
  • EYazar, olayları kendi gözleriyle mi görmüştür yoksa başkalarından mı duymuştur?

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. İslam dünyasında ortaya çıkan ve Ay yılı esasına dayanan Hicri takvim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  • AHz. Ömer döneminde devlet işlerini düzenlemek amacıyla oluşturulmuştur.
  • BBir yıl 354 gün olarak hesaplanmıştır.
  • CTürklerin İslamiyet'i kabul ettikten sonra kullandıkları tek takvimdir.
  • DBaşlangıç yılı olarak Hz. Muhammed'in hicret ettiği yıl esas alınmıştır.
  • EGüneş yılı esaslı takvimlere göre her yıl yaklaşık 11 gün daha kısa sürer.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Yakın zamana kadar Osmanlı Devleti'nde ilk paranın Orhan Bey döneminde basıldığı kabul edilirken, son yıllarda yapılan araştırmalarda Osman Bey dönemine ait bir bakır para bulunmuş ve Osmanlı'da ilk para basımının Osman Bey döneminde gerçekleştiği kesinleşmiştir. Bu durum tarih bilimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

  • AYeni belge ve bulguların tarihî bilgileri değiştirebileceğini ya da güncelleyebileceğini
  • BTarihî olayların neden-sonuç ilişkisi içinde incelenmesi gerektiğini
  • CSözlü kaynakların yazılı kaynaklardan daha güvenilir olduğunu
  • DTarih araştırmalarında arkeolojinin en önemli bilim dalı olduğunu
  • ETarihî olayların geçtiği dönemin şartlarına göre değerlendirilmesi gerektiğini

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyıldan itibaren Hicri takvimin yanı sıra mali işlerin, vergilerin ve maaş ödemelerinin düzenlenmesi amacıyla kullanılmaya başlanan, Güneş yılı esaslı ve mart ayını yılbaşı kabul eden takvim aşağıdakilerden hangisidir?

  • ARumi Takvim
  • B12 Hayvanlı Türk Takvimi
  • CTakvim-i Vekayi
  • DMiladi Takvim
  • ECelali Takvimi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Tarih ve zaman sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreŞuradan indir:Google Play
App Store & Play Store'da 4.8/5 puan

iPhone, iPad ve Android’de yayında

Tarih ve zaman — TYT Tarih Konu Anlatımı | Efor