Osmanlı

Yerleşme ve devletleşme sürecinde Selçuklu Türkiyesi

YKS · TYT · TYT Tarih

⚡ Hızlı Özet

1071 Malazgirt Zaferi (Alparslan – Romanos Diogenes), Anadolu’yu Türklere açan dönüm noktasıdır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

1071 Malazgirt Zaferi (Alparslan – Romanos Diogenes), Anadolu’yu Türklere açan dönüm noktasıdır.

Anadolu Selçuklu Devleti 1077 yılında Süleyman Şah tarafından kuruldu.

1176 yılında II. Kılıç Arslan, Miryokefalon Savaşı'nda Bizans'ı yendi.

Miryokefalon zaferinden sonra Anadolu kesin olarak Türk yurdu haline geldi.

1243 yılında Moğollar, Kösedağ Savaşı'nda Anadolu Selçuklularını yendi.

Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti Konya idi.

Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini Alaeddin Keykubad zamanında yaşadı.

Anadolu Selçukluları ticareti geliştirmek için yollar üzerine kervansaraylar inşa etti.

Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu'da çeşitli Türk beylikleri kuruldu.

Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu Moğol egemenliği altına girdi.

Anadolu Selçuklu Devleti 1308 yılında yıkıldı ve Anadolu beyliklere bölündü.

Çaka Beyliği'nin İzmir'de tersane kurup donanma oluşturması Türk tarihinde denizcilik faaliyetlerinin ve askeri deniz gücünün (deniz kuvvetlerinin) başlangıcı olarak kabul edilir.

Divan-ı İstifa mali işlerden sorumlu divandır, başında müstevfi bulunur. Günümüzdeki karşılığı Hazine ve Maliye Bakanlığı'dır.

Kervansarayların yapılması ve buralarda tüccarlara ücretsiz hizmet verilmesi, ticari faaliyetlerin güvenli ve cazip hale getirilerek uluslararası ticaretin teşvik edilmesini amaçlamaktadır.

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Mengüceklilerin tıp, mimari ve din alanındaki yüksek gelişimini kanıtlar.

Babailer İsyanı'nın çok zor bastırılması, devletin askeri ve idari açıdan zayıfladığını dış dünyaya göstermiştir.

Metinde İzzeddin Keykavus'un Sinop'u alması, Kıbrıs ve Venedik ile ticaret antlaşmaları yapması anlatılmıştır.

Ordunun başkomutanı sultandır. Ancak sultanın katılmadığı seferlerde orduyu komuta eden genel komutana Sipahsalar (veya ordunun başı/beylerbeyi) denirdi.

Selçuklu mimarisinin en belirgin özelliklerinden biri olan süslü ve devasa boyutlardaki anıtsal giriş kapılarına Taç kapı veya Portal adı verilir.

Esnaf teşkilatında (Ahilik ve daha sonra Lonca) ürünlerin satılacağı azami fiyatın devlet ve teşkilat kontrolünde belirlenmesi uygulamasına Narh kesmek / Narh sistemi denir.

Gökyüzü incelemesi için kuyu barındırması ve kubbesinin açık olması, gezegen figürleri içermesi yapının bir astronomi gözlemevi (rasathane) ve eğitim merkezi olarak kullanıldığını kanıtlar.

İkta sahiplerinin elde ettikleri gelirlerle yetiştirmek zorunda oldukları atlı askerlere 'cebelü' (iktâ askeri) denirdi.

Tüccarların soyulması veya saldırıya uğraması durumunda zararlarının devlet tarafından karşılanması, ticari faaliyetlerin riskini azaltmayı amaçlayan bir devlet sigortacılığı sistemidir.

Selçuklularda arazi kayıtlarını tutan, iktaları dağıtan ve bu işlere bakan divanın (Divan-ı Pervane) başındaki görevliye Pervaneci adı verilirdi.

Harzemşahlar, Türkiye Selçuklu Devleti ile doğudan gelen Moğol tehlikesi arasında bir tampon devlet görevi görüyordu.

Selçuklularda devletin hakimiyet, bağımsızlık ve güç sembolü olarak kullandığı en yaygın figür çift başlı kartal figürüdür.

Miryokefalon Savaşı sonrasında Bizans İmparatorluğu artık Anadolu'yu Türklerden geri alma ümidini kaybetmiş ve savunmaya çekilmiştir.

Miryokefalon Savaşı Bizans'ın taarruz gücünü kırmış ve Anadolu'nun Türk yurdu olmasını kesinleştirmiştir.

Kalabalık Haçlı ordularına karşı doğrudan meydan savaşı yapmak Selçuklu ordusunu tamamen yok edebilirdi.

Artuklular döneminde Diyarbakır bölgesinde yaşamış, sibernetiğin ve robotik bilminin kurucusu kabul edilen ünlü bilim insanı El-Cezeri'dir.

Devletin idari ve mali denetimini (teftiş) yapan divana Divan-ı İşraf denir. Başında başdenetçi unvanına sahip olan müşrif bulunurdu.

Selçuklularda sınır boylarında kurulan askeri koruma, gaza ve fetih amaçlı sınır eyaletlerine ve buralarda kurulan askeri sistemde Uç teşkilatı denir.

Komutanlara fethettikleri yerlerin yönetiminin verilmesi (kılıç hakkı), onları fetih konusunda teşvik etmiş ve Anadolu'nun çok kısa bir sürede Türk hakimiyetine girmesini sağlamıştır.

Metinde Haçlı Seferleri'nin hem dini (Kutsal yerleri almak) hem de ekonomik (Doğu'nun zenginlikleri, ticaret yolları) nedenleri bir arada verilmiştir.

Metinde Ahiliğin mesleki eğitimle dini-ahlaki kuralları birleştirdiği ve üyelik için Müslüman olma şartı aradığı belirtilmiştir.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Yerleşme ve devletleşme sürecinde Selçuklu Türkiyesi için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Malazgirt Savaşı'ndan sonra İzmir çevresinde kurulan Çaka Beyliği, Türk tarihinde ilk kez denizcilik faaliyetlerine başlayan beylik olmuştur. Çaka Bey, kurduğu tersane ve donanma ile Bizans İmparatorluğu'na karşı denizlerde önemli başarılar kazanmıştır. Buna göre, Çaka Beyliği'nin kurulması Türk tarihi açısından en çok hangi alanda bir yenilik veya başlangıç sayılmaktadır?

ABizans ile diplomatik temasların kurulması
BEkonomik ve ticari anlaşmaların başlatılması
CDeniz askeri gücünün (bahriye) oluşturulması
DMerkezi otoritenin güçlendirilmesi
EAnadolu'da ilk medresenin kurulması