Kuvvet & Hareket

Bağıl hareket

YKS · AYT · AYT Fizik

⚡ Hızlı Özet

Bir cismin hareketi, gözlemcinin bulunduğu referans sistemine göre farklı görünür. Buna bağıl (göreli) hareket denir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Bir cismin hareketi, gözlemcinin bulunduğu referans sistemine göre farklı görünür. Buna bağıl (göreli) hareket denir.

A'nın B'ye göre konumu, A'nın konum vektöründen B'nin konum vektörü çıkarılarak bulunur: r(A/B) = rA − rB.

A'nın B'ye göre hızı, hızların vektörel farkıdır: V(A/B) = VA − VB.

İki cisim aynı yönde giderken birinin diğerine göre hızı, hızların farkının büyüklüğüne eşittir.

İki cisim zıt yönde giderken birinin diğerine göre hızı, hızların büyüklükleri toplamına eşittir.

A'nın B'ye göre hızı ile B'nin A'ya göre hızı büyüklükçe eşit, yön bakımından zıttır: V(A/B) = −V(B/A).

Yüzücünün karaya göre hızı, yüzücünün suya göre hızı ile suyun akış hızının vektörel toplamıdır.

Nehri en kısa sürede geçmek için yüzücü pruvasını karşı kıyıya dik tutmalıdır; akıntı onu sürükler.

En kısa yoldan (dik karşıya) geçmek için yüzücü hızının akıntıya karşı bileşeni akıntıyı dengeleyecek şekilde açı yapmalıdır.

Yürüyen gözlemciye göre yağmurun hızı, yağmurun yere göre hızı ile gözlemci hızının negatifinin vektörel toplamıdır.

En kısa yoldan (tam karşıya çıkmak) geçmek için yüzücü, suya göre hız vektörünü akıntıya karşı bir açıyla ayarlar.

Bağıl ivme, abağıl = acisim - agözlemci vektörel formülüyle bulunur. Yukarı yönü (+) ve aşağı yönü (-) olarak kabul edelim.

V(rüzgar/motor) = V(rüzgar) - V(motor). V(rüzgar) = (0, +12) (kuzey), V(motor) = (+9, 0) (doğu).

Problemi iki parça halinde çözmeliyiz: gidiş (akıntıya karşı) ve dönüş (akıntıyla beraber).

Yüzücünün suya göre hızı (akıntıya dik bileşen) ve akıntının hızı (akıntıya paralel bileşen) birbirine dik iki vektördür.

Birbirine doğru hareket eden cisimlerin bağıl hızının büyüklüğü, hızlarının toplamıdır: Vbağıl = VK + VL.

Bir cismin akıntılı bir nehirdeki yere göre hızının büyüklüğü, alabileceği minimum ve maksimum değerler arasında olmak zorundadır.

V(B/A) = V(B) - V(A) = 25 - 18 = +7 m/s. İşaret pozitif olduğundan B, A'ya göre A'nın hareket yönünde (ileriye doğru) 7 m/s hızla ilerliyor görünür.

B'ye göre A'nın bağıl hızı: 30 - 20 = 10 m/s. A'nın B'ye göre kat etmesi gereken mesafe: önce 150 m'yi kapatıp yakalamak, sonra 50 m öne geçmek: toplam 150 + 50 = 200 m.

Bağıl hız, gözlemci ve cisim zıt yönlerde hareket ediyorsa, hızlarının büyüklüklerinin toplamına eşittir.

Kedinin yere göre hızı, kamyonun hızı ile kedinin kamyona göre hızının vektörel toplamıdır.

Vbağıl = Vcisim - Vgözlemci formülünü aradığımız Vcisim (kamyon) için düzenlersek: Vcisim = Vbağıl + Vgözlemci.

Şemsiyenin doğru açısı, yağmurun kişiye göre bağıl hız yönüyle aynıdır. Bağıl hız vektörünün düşeyle yaptığı açının tanjantı = yatay bileşen / düşey bileşen = V(kişi) / V(yağmur).

Bağıl ivme formülünü uygulayalım. Yukarı yönü (+) alalım. Daha hızlı yükselen B, daha yavaş yükselen A'yı geride kalıyormuş gibi algılar.

Bağıl hareket çalışırken ana odak fiziksel ilişki ve birim kontrolü kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

Bağıl hareket sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Tekne suya göre karşıya doğru 6 m/s, akıntı ise ona dik olarak 8 m/s sürükler. İki dik bileşenin bileşkesi: V = √(6² + 8²) = √(36 + 64) = √100 = 10 m/s.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Bağıl hareket için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Derin bir denizde test yapan iki mini denizaltıdan K aracı aşağı doğru 2 m/s² sabit ivmeyle, L aracı ise yukarı doğru 3 m/s² sabit ivmeyle aynı anda harekete başlıyor. K aracının pilotu, L aracının hareketini nasıl algılar?

AYukarı doğru 1 m/s² ivmeyle hızlanıyor görür
BSabit hızla yukarı gidiyor görür
CYukarı doğru 5 m/s² ivmeyle hızlanıyor görür
DAşağı doğru 1 m/s² ivmeyle hızlanıyor görür
EAşağı doğru 5 m/s² ivmeyle hızlanıyor görür