Milli Mücadele

Birinci TBMM dönemi

YKS · AYT · AYT Tarih-2

Bu konu başka derslerde de var: AYT Tarih-1

⚡ Hızlı Özet

23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi açıldı. Meclis hem yasama hem yürütme yetkisini elinde toplayan olağanüstü bir yapıya sahipti.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi açıldı. Meclis hem yasama hem yürütme yetkisini elinde toplayan olağanüstü bir yapıya sahipti.
Birinci TBMM, meclis hükümeti sistemini benimsedi. Yasama, yürütme ve yargı yetkileri mecliste toplandı; bakanlar meclis içinden seçildi.
Savaş koşulları nedeniyle meclis kurucu, kanun koyucu ve icra makamı olarak çalıştı. Amaç milli bağımsızlığı sağlamaktı.
20 Ocak 1921'de kabul edilen ilk anayasa 'egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesini getirdi ve TBMM'nin hukuki temelini oluşturdu.
Meclise karşı çıkan isyanları ve TBMM'ye ihaneti cezalandırmak için çıkarıldı. Milli mücadeleye karşı hareketleri bastırmayı amaçladı.
Firar, asayişsizlik ve isyanlarla mücadele için 1920'de İstiklal Mahkemeleri kuruldu. Cephe gerisinin güvenliğini sağladılar.
Birinci TBMM, saltanat yanlısı ve dış kaynaklı iç ayaklanmalarla mücadele etti. Bu isyanlar milli mücadelenin ilerlemesini geciktirdi.
Birinci TBMM'de farklı görüşler serbestçe savunuldu. İleride Müdafaa-i Hukuk ve İkinci Grup gibi siyasi gruplaşmalar ortaya çıktı.
TBMM, Osmanlı Mebusan Meclisi üyeleri ve yeni seçilen temsilcilerden oluştu. Milletin iradesini temsil eden meşru bir organ olarak kabul edildi.
Birinci TBMM döneminde padişah otoritesi fiilen yok sayıldı, egemenlik millete dayandırıldı; bu, 1922'de saltanatın kaldırılmasının zeminini hazırladı.
İsmet İnönü, batı cephesi komutanı olarak Birinci ve İkinci İnönü savaşlarını yönetmiştir.
Demirci Mehmet Efe, Aydın yöresinde etkili bir efe olarak önce ulusal mücadeleye destek vermiş, ancak düzenli orduya karşı çıkarak ayaklanmıştır.
Güney cephesinde Fransızlara ve onların desteklediği kuvvetlere karşı mücadele, düzenli ordu kurulmadan halkın örgütlediği kuvayimilliye birlikleriyle yürütülmüştür.
Sevr Antlaşması, Padişah Vahdettin'in topladığı Saltanat Şûrası'nda onaylanmıştır. Bu kurulun kararı, TBMM tarafından geçersiz kabul edilmiş ve antlaşma tanınmamıştır.
Mudanya Ateşkesi ile İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşılmadan TBMM yönetimine bırakılmıştır.
Yozgat İsyanı, Çerkez Ethem'in Kuvayiseyyare adı verilen hareketli birlikleri tarafından bastırılmıştır.
Düzenli ordunun kurulmasıyla birlikte kuvayimilliye birliklerinin büyük bölümü düzenli orduya katılmıştır.
Kâzım Karabekir, Doğu cephesi komutanı olarak Ermenistan üzerine yürümüş ve önemli başarılar elde etmiştir.
Büyük Taarruz ve onu taçlandıran Başkomutanlık Meydan Muharebesi batı cephesinde kazanılmıştır.
Ankara Müftüsü'nün yayımladığı fetva, İstanbul'daki şeyhülislamın ulusal güçleri hedef alan fetvasına karşı çıkarak mücadeleyi dini açıdan meşru göstermiştir.
Moskova Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ilk büyük anlaşmalardandır.
Birinci TBMM döneminde yürütme görevi, meclis tarafından seçilen İcra Vekilleri Heyeti tarafından yürütülmüştür.
Çerkez Ethem kuvvetleri, düzenli orduya katılmayı reddederek kuvayimilliye anlayışını sürdürmek istemiş ve meclisle çatışmıştır.
Birinci TBMM, meclis hükümeti sistemini benimseyerek yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendi bünyesinde toplamıştır.
Sevr Antlaşması'na göre Boğazlar, uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır.
Birinci TBMM dönemi çalışırken ana odak kronoloji, neden-sonuç ve dönem bilgisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Birinci TBMM dönemi için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Türkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?

  • A23 Nisan 1920
  • B19 Mayıs 1919
  • C10 Ağustos 1920
  • D1 Kasım 1922
  • E29 Ekim 1923

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. TBMM'nin açılışının ertesi günü meclis başkanlığına seçilen kişi kimdir?

  • Aİsmet İnönü
  • BMustafa Kemal
  • CFevzi Çakmak
  • DRauf Orbay
  • EKâzım Karabekir

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Birinci TBMM'nin benimsediği yönetim anlayışında yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin tek elde toplanmasına ne ad verilir?

  • AKuvvetler ayrılığı
  • BFederalizm
  • CGüçler birliği
  • DParlamenter sistem
  • EMeşruti monarşi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Meclise karşı çıkan ayaklanmaları ve vatana ihanet suçlarını yargılamak amacıyla 29 Nisan 1920'de çıkarılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

  • AFirariler Kanunu
  • BBaşkomutanlık Kanunu
  • CTeşkilat-ı Esasiye Kanunu
  • DHıyanet-i Vataniye Kanunu
  • ENisab-ı Müzakere Kanunu

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Ülkenin ilk anayasası kabul edilen 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yer alan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  • AKadınlara seçme hakkı tanınmıştır
  • BDevletin dini İslam'dır maddesi kaldırılmıştır
  • CCumhuriyet rejimi ilan edilmiştir
  • DHalifelik kurumu kaldırılmıştır
  • EEgemenlik kayıtsız şartsız milletindir

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Birinci TBMM dönemi sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et. Ücretsiz başla. 10. soruda bırakmak istemeyeceksin. Her gün 10 soru bizden. Sınırsız çalışmak için talebini aç ya da PRO ol.

Ücretsiz başlaReklamsız
App Store'da 4,8/5 · 15 değerlendirme

iPhone, iPad ve Android’de yayında