Osmanlı Siyasi Tarihi

En uzun yüzyıl (1774-1918)

YKS · AYT · AYT Tarih-2

Bu konu başka derslerde de var: AYT Tarih-1

⚡ Hızlı Özet

1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuş ve Osmanlı Devleti ilk defa halkı Müslüman olan bir toprağını kaybetmiştir. Osmanlı Padişahı, Kırım halkıyla dini bağları korumak amacıyla halifelik makamının siyasi gücünden ilk kez bu antlaşmada yararlanmıştır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuş ve Osmanlı Devleti ilk defa halkı Müslüman olan bir toprağını kaybetmiştir. Osmanlı Padişahı, Kırım halkıyla dini bağları korumak amacıyla halifelik makamının siyasi gücünden ilk kez bu antlaşmada yararlanmıştır.
1829 Edirne Antlaşması ile Yunanistan bağımsızlığını kazanmış ve Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsız olan ilk azınlık olmuştur. → Sırplar imtiyaz ve özerklik kazanan ilk topluluk iken bağımsızlığa ulaşan ilk topluluk Yunanlar olmuştur.
II. Mahmut Dönemi'nde ayanlarla imzalanan 1808 Sened-i İttifak ile Osmanlı tarihinde padişahın yetkileri ilk kez kısıtlanmıştır. Bu belge, mutlak otoritenin sınırlandırılması bakımından Türk demokrasi tarihinin ilk adımı kabul edilir.
1839 Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'nde kanun üstünlüğü ilkesi kabul edilmiş ve padişah kendi gücünün üstünde kanun gücünün bulunduğunu onaylamıştır. Ferman ile din ve ırk farkı gözetilmeksizin tüm tebaaya can, mal ve namus güvenliği garantisi verilmiştir.
Osmanlı Devleti, 1853-1856 Kırım Savaşı sırasında İngiltere'den ilk kez dış borç almıştır. Savaş sonrası imzalanan 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılmış ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmıştır.
1876 yılında ilan edilen Kanun-ı Esasi ile Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası yürürlüğe girmiş ve meşrutiyet yönetimine geçilmiştir. Böylece Osmanlı halkı Mebusan Meclisi aracılığıyla ilk kez kısıtlı da olsa yönetime katılma hakkı elde etmiştir.
1878 Berlin Antlaşması ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsızlık kazanarak Osmanlı Devleti'nden ayrılmıştır. Ayrıca Ermeni meselesi ilk kez uluslararası hukuki bir metinde yer alarak diplomasi alanına taşınmıştır.
1909 yılında meydana gelen 31 Mart Vakası, Osmanlı tarihinde mevcut anayasal rejime ve meşrutiyet düzenine karşı çıkarılan ilk ayaklanmadır. İsyan, Mustafa Kemal'in Kurmay Başkanı olduğu Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin aldığı dış borçları ödeyemeyerek iflasını açıklaması üzerine 1881 Muharrem Kararnamesi yayımlanmış ve Düyun-ı Umumiye İdaresi kurulmuştur. Bu kurum ile alacaklı devletler Osmanlı Devleti'nin temel gelir kaynaklarına el koyarak ekonomik bağımsızlığını fiilen sona erdirmiştir.
1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Osmanlı Devleti Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını tek başına son kez kullanmış ve bu antlaşmayla Boğazlar Meselesi uluslararası bir sorun hâline gelmiştir.
1838 Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi ile İngiltere'ye geniş ticari imtiyazlar verilmiş, iç gümrük vergilerinin kaldırılması yerli tüccarın rekabet gücünü kırarak Osmanlı ekonomisini dışa bağımlı hâle getirmiştir.
II. Mahmut Dönemi'nde 1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırılmış, yeniliklerin önündeki en büyük engel ortadan kaldırılarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni bir ordu kurulmuştur.
Kırım Savaşı sonrası imzalanan 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti ilk kez bir Avrupa devleti sayılmış ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin ortak garantisi altına alınmıştır.
1878 Berlin Kongresi öncesinde Osmanlı Devleti, Rus tehdidine karşı İngiltere'nin desteğini alabilmek amacıyla Kıbrıs adasının yönetimini geçici olarak İngiltere'ye devretmiştir.
II. Abdülhamit Dönemi'nde devletin dağılmasını önlemek amacıyla Müslümanları Osmanlı halifesi etrafında birleştirmeyi hedefleyen İslamcılık politikası temel devlet siyaseti olarak uygulanmıştır.
1908 yılında İngiltere ile Rusya arasında gerçekleşen Reval Görüşmelerinde Osmanlı topraklarının paylaşılması planına tepki gösteren İttihatçılar, II. Meşrutiyet'in ilan edilmesini sağlamıştır.
1912 Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış, böylece Osmanlı Devleti Kuzey Afrika'daki son toprak parçasını kaybetmiştir.
I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgiyi gerekçe gösteren İttihat ve Terakki Cemiyeti, 1913 Bab-ı Ali Baskını adıyla Osmanlı tarihindeki ilk hükûmet darbesini gerçekleştirerek yönetimi tamamen ele geçirmiştir.
I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan 1913 Londra Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez çizgisine çekilmiş ve Edirne dâhil Doğu Trakya kaybedilmiştir.
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar uluslararası bir statü kazanmış ve Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki tek taraflı egemenlik hakkı sona ermiştir. → Boğazlar ilk kez uluslararası bir konferansta ortak statüye bağlanmıştır.
1878 yılında Rusya ile imzalanan Ayastefanos Antlaşması, Avrupalı devletlerin baskısı sonucu yürürlüğe girmeyerek Osmanlı tarihinde hukuken geçersiz sayılan ilk antlaşma olmuştur. → İkinci geçersiz antlaşma ise Sevr Antlaşması'dır.
II. Mahmut Dönemi'nde Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine modern bakanlıklar niteliğindeki Nezaretler kurulmuş ve Sadrazamlık makamı Başvekalete dönüştürülmüştür. → Ayrıca köy ve mahallelerde ilk kez muhtarlık teşkilatı oluşturulmuştur.
II. Mahmut Dönemi'nde 1831 yılında çıkarılan Takvim-i Vekayi, Osmanlı Devleti'nin ilk resmi gazetesi olup devlet reformlarını ve kanunları halka duyurmayı amaçlamıştır.
Osmanlı Devleti 1878 yılında imzaladığı Halepa Fermanı ile Girit Rumlarına geniş özerklik hakları tanımıştır. → Bu ferman, Girit'in Osmanlı idaresinden ayrılmasına zemin hazırlayan ilk resmi belgedir.
Balkan devletlerinin kendi aralarındaki anlaşmazlığı fırsat bilen Osmanlı Devleti, II. Balkan Savaşı'na katılarak Edirne ve Kırklareli'ni Bulgaristan'dan geri almıştır. → Savaş sonrası Bulgaristan ile imzalanan 1913 İstanbul Antlaşması ile Doğu Trakya sınırı kesinleşmiştir.
III. Selim Dönemi'nde Batı tarzında kurulan ilk ordu Nizam-ı Cedit olmuş, bu ordunun masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit hazinesi oluşturulmuştur. → Yapılan yenilikler 1807 Kabakçı Mustafa İsyanı ile sona ermiştir.
Paris Kongresi öncesinde ilan edilen Islahat Fermanı, doğrudan gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmeyi ve Avrupalı devletlerin iç işlere karışmasını önlemeyi hedeflemiştir. → Tanzimat Fermanı'ndan farklı olarak gayrimüslimlere devlet memuru ve il genel meclisi üyesi olma hakkı verilmiştir.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

En uzun yüzyıl (1774-1918) için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa'nın isyanı karşısında çaresiz kalan Osmanlı Devleti, Rusya'dan askerî yardım istemiş ve bu iş birliğini 1833 yılında Hünkâr İskelesi Antlaşması ile resmîleştirmiştir. Antlaşmaya eklenen gizli maddeye göre Osmanlı Devleti, Rusya savaşa girdiğinde Batılı devletlerin savaş gemilerine Boğazları kapatmayı taahhüt etmiştir. Bu bilgilere göre, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın uluslararası siyasette yol açtığı temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  • AKaradeniz'in uluslararası ticarete tamamen kapatılması
  • BBoğazlar konusunun ilk kez uluslararası bir sorun haline gelmesi
  • COsmanlı Devleti'nin Akdeniz'deki donanma üstünlüğünü yitirmesi
  • DRusya'nın Balkanlar'daki Slav topluluklar üzerindeki nüfuzunun sona ermesi
  • Eİngiltere'nin Mısır sorunundaki tarafsızlık politikasından vazgeçerek Fransa ile ittifak kurması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Osmanlı Devleti, 93 Harbi sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın ağır şartlarını hafifletmek ve Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemek amacıyla 1878 yılında İngiltere ile bir savunma antlaşması imzalamıştır. Antlaşmaya göre Kıbrıs adasının yönetimi, mülkiyeti Osmanlı Devleti'nde kalmak şartıyla geçici olarak İngiltere'ye devredilmiştir. Bu bilgilere göre, İngiltere'nin Kıbrıs'ın yönetimini üstlenmekle ulaşmak istediği temel stratejik hedef aşağıdakilerden hangisidir?

  • ADoğu Akdeniz ve Süveyş Kanalı güvenliğini kontrol altında tutmak
  • BRusya ile Osmanlı Devleti arasında kalıcı bir barış ittifakı tesis etmek
  • CGirit'teki Rum isyancılara askerî ve lojistik destek sağlamak
  • DFransa'nın Kuzey Afrika'daki sömürgeci yayılmasını askerî güçle engellemek
  • EOsmanlı Devleti'nin borçlarını tahsil etmek amacıyla doğrudan vergi toplamak

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. 1848 Avrupa İhtilalleri esnasında Avusturya ve Rusya'nın baskıcı rejimlerine karşı bağımsızlık mücadelesi veren ancak başarısız olan çok sayıda Macar ve Leh milliyetçisi Osmanlı topraklarına sığınmıştır. Avusturya ve Rusya'nın bu kişilerin iade edilmesine yönelik ağır askerî tehditlerine karşı Sultan Abdülmecid, 'Tacı ve tahtımı kaybetsem de devletime sığınanları iade etmem' diyerek talepleri reddetmiştir. Sultan Abdülmecid'in bu tutumu ve yaşanan mülteci krizinin Osmanlı Devleti açısından doğurduğu temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  • AAvrupa kamuoyunda insani ve diplomatik açıdan büyük bir itibar kazanılması
  • BAvusturya ile Balkanlar'da geniş kapsamlı bir askerî ittifak antlaşması yapılması
  • COsmanlı egemenliğindeki gayrimüslim halkların özerklik haklarının tamamen elinden alınması
  • DPanslavizm akımının Osmanlı coğrafyasındaki etkisini bütünüyle yitirmesi
  • EAvrupalı devletlerin kapitülasyon haklarından kendi istekleriyle vazgeçmeleri

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. 1908 yılında İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikolay, Reval'de bir araya gelerek Osmanlı Devleti'nin Balkan toprakları ve özellikle Makedonya'nın geleceğine ilişkin gizli kararlar almışlardır. Bu görüşmelerde Osmanlı devletinin parçalanma sürecine girdiğini düşünen İttihat ve Terakki Cemiyeti mensubu subaylar, Rumeli'de ayaklanarak dağa çıkmışlardır. Buna göre Reval Görüşmeleri'nin Osmanlı iç siyasetine yansıyan doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • ABâb-ı Âli Baskını gerçekleştirilerek hükûmet darbesinin yapılması
  • B31 Mart Vakası'nın bastırılmasıyla II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi
  • CKanun-ı Esasi'nin yeniden yürürlüğe konularak II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi
  • DOsmanlı-Rus Savaşı'nın başlaması üzerine meclisin süresiz kapatılması
  • ETrablusgarp'a gönüllü subayların gönderilerek yerli halkın örgütlenmesi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Irak Cephesi'nde İngiliz kuvvetleri Basra'dan kuzeye doğru ilerleyerek Bağdat'ı ele geçirmeyi hedeflemiştir. Ancak Halil Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, 1916 yılında Kut'ül Amare bölgesinde İngiliz birliklerini kuşatmış ve General Townshend dahil olmak üzere tüm tümeni esir almıştır. I. Dünya Savaşı'nda yaşanan bu gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  • Aİngiltere'nin Ortadoğu'daki sömürgeci varlığı askerî bakımdan tamamen sona ermiştir.
  • BRusya'nın Boğazlar üzerindeki askerî baskısı hafifleyerek Kafkas Cephesi kapanmıştır.
  • COsmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda müttefiklerinden bağımsız barış antlaşması imzalamıştır.
  • DOsmanlı ordusu Çanakkale'den sonra kara savaşlarında önemli bir zafer elde etmiştir.
  • EBasra Körfezi'nin yönetim kontrolü yeniden tamamen Osmanlı kamu idaresine geçmiştir.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

En uzun yüzyıl (1774-1918) sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et. Ücretsiz başla. 10. soruda bırakmak istemeyeceksin. Her gün 10 soru bizden. Sınırsız çalışmak için talebini aç ya da PRO ol.

Ücretsiz başlaReklamsız
Şuradan indir:App StoreŞuradan indir:Google Play
App Store'da 4,8/5 · 15 değerlendirme

iPhone, iPad ve Android’de yayında