Milli Mücadele Dönemi

Kurtuluş Savaşı muharebeler ve antlaşmalar

YKS · AYT · AYT Tarih-2

Bu konu başka derslerde de var: AYT Tarih-1

⚡ Hızlı Özet

Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır ve bu antlaşmayla meclisi ile Misakımillî'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur. → Ermenistan, yeni Türk devletini tanıyan ilk yabancı devlettir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır ve bu antlaşmayla meclisi ile Misakımillî'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur. → Ermenistan, yeni Türk devletini tanıyan ilk yabancı devlettir.
Düzenli ordunun Batı Cephesinde kazandığı ilk askerî zaferdir ve bu zaferin ardından Teşkilât-ı Esasîye Kanunu kabul edilmiş, Moskova Antlaşması imzalanmıştır. → Bu zafer ulusal ve uluslararası alanda Türkiye Büyük Millet Meclisinin otoritesini artırmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisini ve Misakımillî'yi tanıyan ilk büyük Avrupa devleti Sovyet Rusya olmuştur. → Bu antlaşmayla Batum'un Gürcistan'a bırakılması, Misakımillî'den verilen ilk tavizdir.
Yunan taarruzunun püskürtülmesinin ardından Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta siz orada yalnız düşmanı değil milletin makûs talihini de yendiniz ifadesini kullanmıştır.
Düzenli ordunun Batı Cephesinde aldığı tek yenilgidir ve ordunun Sakarya Nehrinin doğusuna çekilmesi üzerine Mustafa Kemal Paşa'ya geniş yetkilerle Başkomutanlık unvanı verilmiştir.
Kütahya Eskişehir yenilgisinin ardından Türk ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanmış ve millî yükümlülükler getirilmiştir. → Emirlerin uygulanmasını sağlamak için İstiklal Mahkemeleri görevlendirilmiştir.
Türk ordusunun İkinci Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen savunma ve geri çekiliş dönemini sona erdiren son savunma savaşıdır. → Zaferin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verilmiştir.
Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi kapanmış ve Fransa, Türkiye Büyük Millet Meclisini tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuştur. → Hatay'ın Fransa mandasındaki Suriye'ye bırakılması Misakımillî'den verilen ikinci tavizdir.
Kurtuluş Savaşı'nın askerî safhasını sona erdiren bu antlaşmayla Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaş yapılmadan diplomasi yoluyla kurtarılmıştır. → İstanbul'un Türkiye Büyük Millet Meclisi yönetimine bırakılmasıyla Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir.
Birinci İnönü Zaferi sonrasında İtilaf Devletleri tarafından toplanan Londra Konferansı'na Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin davet edilmesiyle İtilaf Devletleri, meclisin hukuki varlığını ilk kez resmen tanımıştır. → Görüşmelerde İstanbul Hükümeti temsilcisi Tevfik Paşa söz hakkını Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcisine bırakarak İtilaf Devletlerinin ikilik çıkarma planını bozmuştur.
Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti temsilcisi Ahmet İzzet Paşa arasında gerçekleşen Bilecik Görüşmeleri, İstanbul Hükümetinin Türkiye Büyük Millet Meclisinin hukuki varlığını tanıdığı ilk resmî temas olmuştur. → Görüşmenin ardından İstanbul'dan gelen heyet Ankara'ya götürülerek İstanbul Hükümetinin otoritesi zayıflatılmıştır.
Kütahya Eskişehir Muharebeleri sonrasında ordunun Sakarya Nehrinin doğusuna çekilmesi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi, tüm yetkilerini üç aylık süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devreden Başkomutanlık Kanununu kabul etmiştir. → Bu kanun sayesinde Mustafa Kemal Paşa, yasama ve yürütme yetkilerini doğrudan kullanarak hızlı karar alma imkânı elde etmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi sırasında Mustafa Kemal Paşa, Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır ilkesini duyurarak dünya askeri literatürüne yeni bir alan savunması stratejisi kazandırmıştır. → Bu strateji ile cephe anlayışı genişletilmiş ve ordunun tutunduğu her mevzide sonuna kadar direnmesi sağlanmıştır.
Birinci İnönü Zaferi sonrasında Moskova'da imzalanan Türkiye Afganistan Dostluk Antlaşması ile Afganistan, Türkiye Büyük Millet Meclisinin varlığını ve bağımsızlığını tanıyan ilk Müslüman devlet olmuştur. → Bu antlaşmayla iki devlet arasında askeri ve kültürel alanlarda yardımlaşma kabul edilmiştir.
Büyük Taarruz sürecinde gerçekleşen Başkomutanlık Meydan Muharebesi zaferle sonuçlanınca Mustafa Kemal Paşa ordulara Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir ileri emrini vermiştir. → Bu tarihi emir doğrultusunda hareket eden Türk ordusu kısa sürede İzmir'e girerek Batı Anadolu'yu Yunan işgalinden tamamen temizlemiştir.
Lozan Barış Antlaşması ile adli, mali ve ekonomik alanlardaki kapitülasyonların tamamı hiçbir taviz verilmeksizin kesin olarak kaldırılmıştır. → Kapitülasyonların kaldırılması Yeni Türk Devleti'nin tam bağımsızlığını ve ekonomik egemenliğini güvence altına almıştır.
Lozan Barış Konferansı görüşmelerinde Türkiye ile İngiltere arasında çözüme kavuşturulamayan tek sınır konusu Irak sınırı ve Musul meselesi olmuştur. → Tarafların anlaşamaması üzerine Musul konusunun konferans sonrasında ikili görüşmelerle çözülmesine karar verilmiştir.
Lozan Barış Antlaşması uyarınca Yunanistan, Kurtuluş Savaşı sırasında Batı Anadolu'da meydana getirdiği tahribatın savaş tazminatı karşılığı olarak Doğu Trakya'daki Karaağaç beldesini Türkiye'ye devretmiştir. → Karaağaç, Türkiye'nin uluslararası hukuk çerçevesinde elde ettiği tek savaş tazminatıdır.
Lozan Barış Antlaşması hükümlerine göre Boğazlar'ın yönetimi başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Boğazlar çevresi silahsızlandırılmıştır. → Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayan bu statü, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Sakarya Zaferi'nin ardından Kafkas Cumhuriyetleri ile imzalanan Kars Antlaşması ile Türkiye'nin doğu sınırı kesin olarak çizilmiştir.
Gümrü Antlaşması ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul eden ve Misakımillî'yi tanıyan ilk devlet olmuştur. → Bu antlaşmayla Doğu Cephesi kapanmış ve buradaki askerî birlikler Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
TBMM ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması'nda Batum'un Gürcistan'a bırakılması kabul edilmiş, bu durum Misakımillî'den verilen ilk taviz olmuştur.
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verilmiştir.
Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile Hatay özerk bir idareye kavuşarak Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılmış, böylece Misakımillî'den ikinci taviz verilmiştir.
Güney Cephesi'nde Fransız ve Ermeni güçlerine karşı düzenli ordu birlikleri yerine doğrudan halkın oluşturduğu Kuvayımilliye birlikleri mücadele etmiştir. → Bu cephedeki başarılar neticesinde Maraş, Antep ve Urfa kentlerine unvanlar verilmiştir.
Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM Hükümetine bırakılmış, böylece Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir.
Yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescilleyen Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmış ve Sevr Antlaşması tamamen geçersiz kılınmıştır.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Kurtuluş Savaşı muharebeler ve antlaşmalar için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından 13 Ekim 1921 tarihinde TBMM Hükûmeti ile Sovyet yönetimi altındaki Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Moskova Antlaşması'nın hükümleri doğu cumhuriyetleri için de geçerli kılınmış ve doğu sınırı kesinlik kazanmıştır. Buna göre Kars Antlaşması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  • AAskerî başarıların diplomaside TBMM'nin elini güçlendirdiğinin somut bir göstergesidir.
  • BDoğu Trakya sınırının Meriç Nehri olarak kabul edilmesine doğrudan zemin hazırlamıştır.
  • CSevr Antlaşması'nın İtilaf Devletleri tarafından tamamen yürürlükten kaldırılmasını sağlamıştır.
  • DBatum kentinin Gürcistan'dan alınarak Türkiye sınırlarına katılmasıyla sonuçlanmıştır.
  • ETBMM'nin uluslararası alanda ilk kez resmi bir devlet tarafından tanınmasını gerçekleştirmiştir.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Büyük Taarruz hazırlıklarının sürdüğü 1922 yılının yaz aylarında TBMM Hükûmeti, İçişleri Bakanı Ali Fethi Bey'i Londra ve Paris'e göndererek İtilaf Devletleri nezdinde son bir barış girişiminde bulunmuştur. Ali Fethi Bey'in Misak-ı Milli ilkeleri çerçevesinde Anadolu'nun tahliyesini içeren barış şartları İngiliz hükûmeti tarafından görüşülmeden reddedilmiştir. TBMM Hükûmeti'nin askerî bir harekât öncesinde Ali Fethi Bey'i Avrupa'ya göndermesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  • ALondra Konferansı'nın yeniden toplanmasını sağlayarak Sevr Antlaşması'nı revize etmek
  • BBarışçı yolların denendiğini gösterip askerî harekâtın kaçınılmazlığını kanıtlamak
  • CSovyet Rusya ile yapılan ittifak antlaşmasının şartlarını Batılı devletlere kabul ettirmek
  • Dİngiltere ile Yunanistan arasındaki askerî ve ekonomik ittifakı tamamen sona erdirmek
  • EYunan ordusuna karşı kullanılmak üzere Avrupa devletlerinden askerî kredi temin etmek

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. 5 Aralık 1920 tarihinde Bilecik Tren İstasyonu'nda TBMM Hükûmeti Başkanı Mustafa Kemal ile İstanbul Hükûmeti adında gelen Ahmet İzzet Paşa heyeti arasında bir görüşme yapılmıştır. Mustafa Kemal, bu görüşmede İstanbul heyetini resmî bir hükûmet temsilcisi olarak değil, sadece Osmanlı devlet adamları olarak kabul etmiş ve görüşme sonunda heyetin İstanbul'a dönmesine izin vermeyerek Ankara'ya götürmüştür. Mustafa Kemal Paşa'nın bu tutumla ulaşmak istediği temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

  • AAhmet İzzet Paşa'yı TBMM Hükûmeti'ne Dışişleri Bakanı olarak atamak
  • Bİstanbul Hükûmeti ile ortak bir anayasa taslağı hazırlamak
  • CTBMM'nin Türk milletinin tek meşru temsilcisi olduğunu göstermek
  • Dİtilaf Devletleri ile yürütülen diplomatik müzakereleri yavaşlatmak
  • EKuva-yı Milliye birliklerini İstanbul Hükûmeti'nin komutasına vermek

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Nisan 1921'de elde edilen II. İnönü Zaferi sonrasında İtalya, Anadolu'da işgal ettiği Muğla ve Antalya çevresinden birliklerini çekme kararı almış; Fransa ise TBMM Hükûmeti ile görüşmeler yapmak üzere Franklin-Bouillon'u Ankara'ya temsilci olarak göndermiştir. Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  • Aİtilaf Devletleri Sevr Antlaşması'nı uygulamaktan tamamen vazgeçmiştir.
  • BDoğu Akdeniz'deki Türk-Yunan deniz savaşları Türk zaferiyle bitmiştir.
  • CTBMM Hükûmeti Batı Cephesi'ndeki tüm askerî birliklerini lağvetmiştir.
  • DAskerî başarılar İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirmiştir.
  • EFransa ve İtalya TBMM'nin varlığını resmen tanıyan ilk devletler olmuştur.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. 24 Ekim 1920 tarihinde Kuva-yı Milliye komutanlarından Çerkez Ethem ve Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa'nın giriştiği Gediz Taarruzu'nda Yunan birliklerine karşı beklenen başarı sağlanamamıştır. Bu gelişmenin ardından TBMM temsilcileri, düzensiz birliklerle Yunan ordusunun Anadolu'dan atılamayacağını kavramışlardır. Gediz Taarruzu'nun sonuçları doğrultusunda TBMM tarafından alınan ilk radikal önlem aşağıdakilerden hangisidir?

  • ATekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlayarak ordunun giyecek ihtiyacını karşılamak
  • BBaşkomutanlık Kanunu'nu çıkararak tüm yetkileri Mustafa Kemal Paşa'ya devretmek
  • CFransa ile Ankara Antlaşması'nı imzalayıp Güney Cephesi'ni tamamen kapatmak
  • DHıyanet-i Vataniye Kanunu'nu yürürlükten kaldırıp yeni bir ceza kanunu hazırlamak
  • EBatı Cephesi'ni ikiye bölerek merkezî ve disiplinli düzenli orduyu kurmak

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Kurtuluş Savaşı muharebeler ve antlaşmalar sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et. Ücretsiz başla. 10. soruda bırakmak istemeyeceksin. Her gün 10 soru bizden. Sınırsız çalışmak için talebini aç ya da PRO ol.

Ücretsiz başlaReklamsız
App Store'da 4,8/5 · 15 değerlendirme

iPhone, iPad ve Android’de yayında