Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Yumuşama dönemi ve sonrası

YKS · AYT · AYT Tarih-2

⚡ Hızlı Özet

Doğu ve Batı blokları arasındaki gerginliğin azalmasını ifade eden Yumuşama Dönemi, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Kennedy ile Sovyetler Birliği Lideri Kruşçev'in Viyana'da buluşması ve 1962 Küba Füze Krizi'nin diplomasi ile çözülmesiyle başlamıştır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Doğu ve Batı blokları arasındaki gerginliğin azalmasını ifade eden Yumuşama Dönemi, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Kennedy ile Sovyetler Birliği Lideri Kruşçev'in Viyana'da buluşması ve 1962 Küba Füze Krizi'nin diplomasi ile çözülmesiyle başlamıştır.
Asya ve Afrika'da bağımsızlığını kazanan devletlerin Doğu veya Batı bloklarına katılmayarak oluşturduğu Bağlantısızlar Hareketi'nin temelleri 1955 Bandung Konferansı'nda atılmış, ilk teşkilatlı zirve ise 1961 Belgrad Konferansı'nda gerçekleşmiştir. → Kurucu liderleri arasında Hindistan Başbakanı Nehru, Mısır Devlet Başkanı Nasır ve Yugoslavya Lideri Tito yer alır.
1973 Yom Kippur Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri arabuluculuğunda Mısır ile İsrail arasında imzalanan 1978 Camp David Antlaşması ile Mısır, İsrail'i resmen tanıyan ilk Arap devleti olmuştur.
1964 yılında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Johnson'ın Türkiye Başbakanı İsmet İnönü'ye gönderdiği mektup, Türkiye'nin Kıbrıs'a olası bir askerî müdahalesini engellemeyi amaçlamış ve Türk-Amerikan ilişkilerinde ciddi bir güven krizine yol açmıştır.
Yunanistan'daki askerî cuntasının Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama amacıyla gerçekleştirdiği darbe üzerine Türkiye, garantörlük hakkını kullanarak 1974 yılında Kıbrıs Barış Harekâtı'nı gerçekleştirmiştir. → Harekât sonrası Amerika Birleşik Devletleri Türkiye'ye silah ambargosu uygulamıştır.
Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi'ndeki petrol arama hakları nedeniyle yaşanan kıta sahanlığı krizi, 1976 yılında iki ülke arasında imzalanan Bern Deklarasyonu ile dondurulmuş ve taraflar Ege'de izinsiz arama yapmamayı kabul etmiştir.
Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov'un devleti çöküşten kurtarmak amacıyla uyguladığı Glasnost açıklık politikasını, Perestroika ise ekonomide ve siyasi yapıda yeniden yapılanma politikasını ifade eder. → Bu reformlar Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecini hızlandırmıştır.
1992 ile 1995 yılları arasında Sırpların Boşnaklara uyguladığı katliamlar, Aliya İzzetbegoviç liderliğindeki Bosna halkının direnişi ve uluslararası müdahale sonrasında imzalanan 1995 Dayton Antlaşması ile sona ermiştir.
Türkiye, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığına kavuşan Türk cumhuriyetlerine ve akraba topluluklara sosyo-kültürel ile ekonomik destek sağlamak amacıyla 1992 yılında Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı'nı kurmuştur.
Hindistan ile Pakistan arasında Keşmir sorunu yüzünden çıkan 1965 savaşı, Sovyetler Birliği'nin arabuluculuğunda imzalanan Taşkent Deklarasyonu ile sona ermiştir.
1975 yılında imzalanan Helsinki Nihai Senedi ile Avrupa'da sınırların dokunulmazlığı ve insan haklarına saygı ilkeleri kabul edilmiştir. → Doğu ve Batı blokları arasındaki Yumuşama Dönemi'nin zirve noktası olarak değerlendirilir.
1972 yılında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan SALT Bir Antlaşması, stratejik nükleer silahların sınırlandırılması konusunda yapılan ilk resmi anlaşmadır.
Sovyetler Birliği'nin 1979 yılında Afganistan'ı işgal etmesi üzerine Amerika Birleşik Devletleri SALT İki Antlaşması'nı onaylamaktan vazgeçmiş ve Yumuşama Dönemi sona ermiştir.
Yom Kippur Savaşı'nda Batılı devletlerin İsrail'e destek vermesi üzerine Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Örgütü Batı'ya petrol ambargosu uygulamıştır. → Bu gelişme dünya genelinde büyük bir ekonomik krize yol açmıştır.
1979 yılında Ayetullah Humeyni liderliğinde gerçekleşen devrim sonucında İran'daki Şah rejimi son bulmuş ve Orta Doğu'daki güç dengeleri köklü biçimde değişmiştir.
1970'li ve 1980'li yıllarda Türk diplomatları ve ailelerini hedef alan Ermeni terör örgütü ASALA, yurt dışındaki temsilciliklerimize yönelik çok sayıda suikast gerçekleştirmiştir.
1980'li yıllarda Bulgaristan Hükümeti Türk nüfusun isimlerini zorla değiştirerek asimilasyon politikası uygulamış, bu durum 1989 yılında yüz binlerce Türkün Türkiye'ye göç etmesine yol açmıştır.
1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde eski Sovyet cumhuriyetleri arasında iş birliğini sürdürmek amacıyla Alma-Ata Deklarasyonu ile Bağımsız Devletler Topluluğu kurulmuştur.
1996 yılında bir Türk yük gemisinin karaya oturmasıyla başlayan Kardak Krizi, Türkiye ile Yunanistan'ı savaşın eşiğine getirmiş ve Türk komandolarının adaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır.
1973 Yom Kippur Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'ın Arap devletleri ile İsrail arasında barış sağlamak için yürüttüğü temas trafiğine Mekik Diplomasisi denir.
Kıbrıslı Rumların adadaki Türk varlığını sona erdirerek Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak amacıyla hazırladıkları plana Akritas Planı denir.
1962 Küba Füze Krizi sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği arasında olası bir nükleer çatışmayı önlemek ve doğrudan iletişim kurmak amacıyla Kırmızı Telefon hattı kurulmuştur.
İran ile Irak arasındaki savaş sürerken Amerika Birleşik Devletleri'nin ambargolu İran'a gizlice silah satıp elde ettiği gelirle Nikaragua'daki rejim karşıtlarını desteklemesi olayına İrangate Skandalı denir.
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Ronald Reagan'ın 1983 yılında başlattığı ve Sovyet füzelerini uzayda imha etmeyi hedefleyen Stratejik Savunma Girişimi kamuoyunda Yıldız Savaşları olarak bilinir.
Çekoslovakya'da 1989 yılında komünist yönetimin herhangi bir çatışma ve dökülen kan olmadan barışçıl yollarla sona erdirilerek demokrasiye geçilmesine Kadife Devrim denir.
1992 ile 1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı'nı sona erdiren ve bağımsız Bosna Hersek Devleti'nin idari yapısını düzenleyen belge Dayton Antlaşması'dır.
Irak'ın 1990 yılında Kuveyt'i işgal etmesi üzerine Birleşmiş Milletler yetkisiyle oluşturulan uluslararası koalisyon gücünün Irak ordusunu Kuveyt'ten çıkarmak için başlattığı operasyona Çöl Fırtınası Harekâtı denir.
1996 yılında Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından kurulan Şanghay Beşlisi, 2001 yılında Özbekistan'ın katılımıyla Şanghay İşbirliği Örgütü adını almıştır.
Kıbrıs Türklerinin bağımsızlık mücadelesi sonucunda 15 Kasım 1983 tarihinde kurulan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı Rauf Denktaş olmuştur.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Yumuşama dönemi ve sonrası için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ardından Kıbrıs Türk halkının siyasi örgütlenmesi derinleşmiş, 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti kurulmuştur. Rum tarafının uzlaşmaz tutumunun sürmesi üzerine 15 Kasım 1983 tarihinde Meclis kararıyla bağımsızlığını ilan eden ve Kurucu Cumhurbaşkanlığını Rauf Denktaş'ın üstlendiği devlet aşağıdakilerden hangisidir?

  • AKuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
  • BKıbrıs Cumhuriyeti
  • CHatay Devleti
  • DBatı Trakya Türk Cumhuriyeti
  • EÖzerk Kırım Türk Cumhuriyeti

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. 1978 yılında ABD Başkanı Jimmy Carter'ın arabuluculuğunda Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin arasında imzalanan Camp David Sözleşmesi, Orta Doğu diplomasisinde tarihi bir dönüm noktası olmuştur. Bu sözleşmenin Orta Doğu siyasetindeki doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • AFilistin Devleti'nin uluslararası alanda resmen tanınması
  • BMısır'ın İsrail'i tanıyan ilk Arap devleti olması ve Arap Birliği üyeliğinin askıya alınması
  • CGolan Tepeleri'nin Suriye'ye devredilmesi
  • DSüveyş Kanalı'nın uluslararası denetime bırakılması
  • ESüveyş Krizinin patlak vermesi ve Birleşmiş Milletler gücünün konuşlandırılması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. 1980'li yıllarda Bulgaristan'da Todor Jivkov liderliğindeki komünist yönetimin Türk azınlığa yönelik uyguladığı Türkçe konuşma yasağı, isimlerin zorla değiştirilmesi ve dinî ibadetlerin engellenmesi politikaları uluslararası tepkilere yol açmıştır. Bu asimilasyon politikalarına direnen Türklerin bir kısmının kapatıldığı toplama kampı aşağıdakilerden hangisidir?

  • AGoli Otok Kampı
  • BBelene Kampı
  • CAuschwitz Kampı
  • DDachau Kampı
  • ESolovki Kampı

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. 1979 yılında İran'da gerçekleşen İslam Devrimi sonucunda Şah Muhammed Rıza Pehlevi devrilmiş ve Ayetullah Humeyni liderliğinde yeni bir rejim kurulmuştur. Bu devrimin Orta Doğu ve dünya diplomasisine etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenmez?

  • Aİran, Batı yanlısı savunma paktı olan Bağdat Paktı'nın devamı niteliğindeki CENTO'dan çekilmiştir.
  • BABD'nin Tahran Büyükelçiliğinin işgal edilmesi diplomatik krize ve iki ülke ilişkilerinin kopmasına yol açmıştır.
  • CBölgede güç dengeleri değişmiş, İran Fars Körfezi'ndeki ABD nüfuzuna açıkça cephe almıştır.
  • Dİran'daki rejim değişikliği, komşusu Irak ile sekiz yıl sürecek kanlı bir savaşın zeminini hazırlamıştır.
  • Eİran Devrimi sonrasında Sovyetler Birliği ile İran arasında askerî ittifak imzalanmış ve İran Varşova Paktı'na katılmıştır.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. 1985 yılında SSCB Komünist Partisi Genel Sekreterliği görevine gelen Mihail Gorbaçov, tıkanan Sovyet ekonomisini ve siyasi sistemini reforme etmek amacıyla iki temel ilke duyurmuştur. Gorbaçov'un toplumsal ve siyasi yaşamda sansürün kaldırılmasını, düşünce özgürlüğünü ve yönetimde şeffaflığı sağlamak amacıyla başlattığı politika aşağıdakilerden hangisidir?

  • APerestroika
  • BGlasnost
  • CKomsomol
  • DKolhoz
  • EGosplan

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Yumuşama dönemi ve sonrası sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
App Store & Play Store'da 4.8/5 puan

iPhone, iPad ve Android’de yayında

Yumuşama dönemi ve sonrası — AYT Tarih-2 Konu Anlatımı | Efor