Elektrik

Elektrostatik

YKS · TYT · TYT Fizik

⚡ Hızlı Özet

Toplam net yük hesaplanır: 2q - 5q + 9q = pozitif 6q. Toplam yarıçap ise r + 2r + 3r = 6r olur.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Toplam net yük hesaplanır: 2q - 5q + 9q = pozitif 6q. Toplam yarıçap ise r + 2r + 3r = 6r olur.
Dokunma sonucunda cisimler kesinlikle aynı cins elektrik yüküyle yüklenirler veya nötr olurlar.
Negatif yüklü cisim içe sarkıtıldığında iç duvardaki elektronları dış duvara doğru iter.
Kutuplanma geçici olup, etkiyi yaratan yüklü cisim uzaklaştırıldığında eski nötr hallerine dönerler.
Durgun veya hareketli elektrik yüklerinin çevrelerindeki alanda başka elektrik yüklerine kuvvet uygulayabildikleri vektörel etki bölgesine fizik biliminde elektrik alan adı verilmektedir.
Dokunma sonucunda cisimler kesinlikle aynı cins elektrik yüküyle yüklenirler veya nötr olurlar.
Kutuplanma geçici olup, etkiyi yaratan yüklü cisim uzaklaştırıldığında eski nötr hallerine dönerler.
İki cismin birbirini çekebilmesi için ya zıt işaretli yüklere sahip olmaları ya da birinin yüklü diğerinin ise nötr iletken olması gerekir.
Elektrostatik filtrelerde bacadan geçen gaza yüksek gerilim uygulanarak toz tanecikleri elektrikle yüklenir (I doğru).
Birinci kürenin q/r oranı -2q/r, ikinci kürenin q/r oranı ise -6q/3r = -2q/r şeklindedir.
Pozitif X cismi yaklaştığında en uzak bölge olan Z ucundan elektron çeker ve Y ucu negatif yüklenir.
Aynı cins yüklü ve potansiyeli yüksek cisim dokunursa yapraklar daha çok açılabilir (I). Zıt cins ve eşit miktarda yüklü cisim dokunursa nötrlenip tamamen kapanabilir (II).
Yapraklar tamamen kapandığında yapraklardaki tüm fazla elektronlar topuza çekilmiş ve yapraklar nötr olmuştur.
Elektroskobun yapraklarının biraz daha açılması için yapraklardaki yük yoğunluğunun artması gerekir.
Dokunma ile elektriklenmede toplam yük olan pozitif 12q, toplam yarıçap olan 3r değerine bölünür.
Aynı işaretli iki cisim dokundurulduğunda yük potansiyellerine göre ya elektroskoba yük geçer (açılır), ya elektroskoptan cisme yük geçer (kapanır) ya da yük geçişi olmaz (değişmez).
Yüklü cisimler nötr iletken cisimleri etkiyle elektrikleme yoluyla önce kendilerine doğru çekerler.
Toplam yük qtop = qK + qL = +5q + (-2q) = +3q dur. İletken küreler toplam yükü yarıçapları oranında paylaşırlar.
Bu da ancak zıt işaretli ve güçlü etki yapan bir cisimle sağlanabilir.
Pozitif cisim yaklaştığında en uzaktaki Z ucundan elektron çekmek ister. Z topraklandığı için topraktan sisteme elektron gelir.
Yüklerden biri yarıya indiğinde kuvvet yarıya düşer (5 F). Mesafe 2 katına çıktığında uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğu için kuvvet 4 kat daha azalır.
X cismi pozitif yüklü cisme dokundurulduğunda onunla aynı cins yani pozitif yükle yüklenir.
Coulomb kuvveti mesafenin karesi ile ters orantılıdır. Mesafe d değerinden 3d değerine çıkarıldığında uzaklığın karesi 9 katına çıkmış olur.
İçi boş iletken bir kürenin içine dokundurulan cisimler, yüklerinin tamamını kürenin dış yüzeyine aktarırlar ve kendileri nötr hale gelirler.
Coulomb kanunundaki k elektriksel sabit değeri evrensel bir sabit olmayıp, ortamın dielektrik özelliklerine (elektriksel geçirgenliğine) bağlı bir katsayıdır.
Elektrik yükü pozitif ve negatif olmak üzere iki türdür. Yükün SI birimi Coulomb (C) dur.
İki yük arasındaki kuvvet F=k.q1.q2/d2 ile bulunur. Kuvvet, yüklerin çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Elektrik yükleri arasında temel kural şudur: aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.
Yük korunumu yasasına göre yalıtılmış bir sistemde toplam elektrik yükü değişmez. Yük yoktan var, vardan yok edilemez.
Cisimler sürtünme, dokunma ve etki (tesir) yoluyla elektriklenir. Her yöntemde yük dağılımı farklı biçimde değişir.
Etkiyle elektriklenmede yüklü cisim, nötr cisme dokunmadan içindeki yüklerin ayrışmasına neden olur.
İletkenlerde elektrik yükleri serbestçe hareket edebilir, yalıtkanlarda ise yükler bulundukları yerde kalır.
Elektroskop, bir cismin yüklü olup olmadığını yapraklarının açılıp kapanmasıyla gösteren araçtır.
Topraklama, cisimdeki fazla yükün toprağa akıtılmasıdır. Bu işlemle cisim elektriksel olarak nötrlenir.
Coulomb yasasındaki k sabiti yaklaşık 9·10⁹ N·m²/C² değerindedir. Bu sabit ortama bağlıdır.
F = k.q1.q2/d² formülünde yükler ikişer katına çıkınca pay kısmı 2·2 işleminden 4 katına çıkar.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Elektrostatik için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Elektrostatik baca filtreleri (presipitatörler) sanayi tesislerinde bacadan çıkan duman içindeki toz ve kül partiküllerini tutmak amacıyla kullanılır. Bu filtrelerin çalışma prensibiyle ilgili; I. Toz partiküllerinin elektriksel olarak yüklenmesi sağlanır. II. Zıt yüklü metal plakalar kullanılarak partiküller çekilir ve tutulur. III. Filtreleme işlemi tamamen kılcallık etkisiyle gerçekleşir. yargılarından hangileri doğrudur?

  • AII ve III
  • BI ve III
  • CI, II ve III
  • DYalnız I
  • EI ve II

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Yüklü bir elektroskobun topuzuna yüklü iletken bir cisim dokundurulduğunda yaprakların durumuyla ilgili; I. Dokunma sonrasında yapraklar bir miktar daha açılabilir. II. Yapraklar tamamen kapanabilir. III. Yapraklar önce tamamen kapanıp sonra tekrar açılabilir. yargılarından hangileri gerçekleşebilir?

  • AI ve III
  • BII ve III
  • CYalnız I
  • DI, II ve III
  • EI ve II

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Fotokopi makineleri ve lazer yazıcılar elektrostatik ilkelerinden yararlanarak baskı yapar. Bu cihazların çalışma adımları düşünüldüğünde, kağıt üzerine tonerin yapışmasını sağlayan temel fiziksel olay aşağıdakilerden hangisidir?

  • AKağıdın manyetik alanla toneri çekmesi
  • BKağıdın ısıtılarak toneri eritmesi
  • CToner damlacıklarının yer çekimiyle kağıda düşmesi
  • DToner tozlarının kağıttaki zıt yüklü bölgeler tarafından elektriksel kuvvetle çekilmesi
  • ETonerin kağıt lifleri arasında kılcallık etkisiyle emilmesi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Aynı cinsten elektrik yüküyle yüklü iletken K ve L kürelerinin yarıçapları sırasıyla r ve 2r'dir. Küreler birbirine dokundurulup ayrıldığında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi kesinlikle imkansızdır?

  • AKüreler arasında yük alışverişi olmaması
  • BK küresinden L'ye (+) yük geçişi olması
  • CKürelerin son yüzey yük yoğunluklarının eşit olması
  • DDokundurulma sonrası kürelerin zıt yükle yüklenmesi
  • EL küresinden K'ye elektron geçişi olması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Yüklü bir elektroskoba yüklü bir cisim dokundurulduğunda yaprakların bir miktar kapandığı gözleniyor. Bu durumla ilgili; I. Elektroskop ile cisim kesinlikle zıt işaretli yüklüdür. II. Elektroskop ile cisim aynı işaretli yüklüdür ancak cismin potansiyeli elektroskobunkinden küçüktür. III. Elektroskop ile cisim zıt işaretli yüklüdür ve cismin yükü elektroskobunkinden küçüktür. yargılarından hangileri doğru olabilir?

  • AYalnız I
  • BI, II ve III
  • CI ve III
  • DI ve II
  • EII ve III

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Elektrostatik sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreŞuradan indir:Google Play
App Store & Play Store'da 4.8/5 puan

iPhone, iPad ve Android’de yayında