Milli Mücadele

Kurtuluş Savaşı muharebeler ve antlaşmalar

YKS · TYT · TYT Tarih

⚡ Hızlı Özet

Ocak 1921'de kazanılan I. İnönü Muharebesi, düzenli ordunun ilk zaferidir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Ocak 1921'de kazanılan I. İnönü Muharebesi, düzenli ordunun ilk zaferidir.

Nisan 1921'de kazanılan II. İnönü Muharebesi ile Yunan ilerleyişi durduruldu.

Ağustos-Eylül 1921'de kazanılan Sakarya Savaşı ile Türk ordusu savunmadan taarruza geçti.

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz ile Yunan ordusu geri püskürtüldü.

30 Ağustos 1922'de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile düşman kesin yenilgiye uğratıldı.

11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkesi ile silahlı çatışmalar sona erdi.

24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile Kurtuluş Savaşı hukuken tamamlandı.

1920 yılında Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin ilk askeri ve siyasi başarısıdır.

1921 yılında Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı.

1921 yılında imzalanan Kars Antlaşması ile Türkiye'nin doğu sınırı kesinleşti.

Geçmişte Avrupalı devletler azınlıkları korumak iddiasıyla sürekli Osmanlı iç işlerine müdahale ediyorlardı.

Batı Cephesi Komutanı İsmet Bey yönetimindeki düzenli ordu, Ocak 1921'de Yunan taarruzunu İnönü mevzilerinde durdurarak ilk zaferini kazanmıştır.

Sakarya Muharebesi, Türk ordusunun yaptığı son büyük 'savunma' savaşıdır. Bu zaferle birlikte düşman taarruz gücünü kaybetmiş, savunmaya çekilmiştir.

Lloyd George'un Anadolu politikası (Yunanistan'ı destekleme ve işgal ısrarı) iflas edince, İngiliz kamuoyunun baskısıyla hükümet düşmüştür.

1921 Ankara Antlaşması ile Hatay ve İskenderun Fransa'nın kontrolündeki Suriye sınırlarında bırakılmıştır.

İşgalcilerin çekilmesi Güney'deki Fransız baskısını hafifletmiş ve oradaki askeri güçlerin Batı Cephesi'ne aktarılmasını kolaylaştırmıştır.

Antep savunmasının kahramanı Şahin Bey'in asıl adı Mehmet Sait'tir. Savunmada gösterdiği yırtıcı mücadele nedeniyle 'Şahin' unvanını almıştır.

Bu emir, askeri birliklerin bulundukları mevzileri kaybetseler dahi oldukları yerde direnmeye devam etmelerini öngören topyekun savaş stratejisinin ifadesidir.

Yunanlılar, TBMM'yi henüz yolun başındayken ezmek, Ankara'yı alıp milli mücadeleyi bitirmek ve Sevr'i kabul ettirmek amacıyla saldırmıştır.

İtilaf Devletleri'nin iki hükümeti birden çağırıp Türk tarafını bölmesini engellemek için saltanat kaldırılmış, böylece tek temsilci olarak TBMM kalmıştır.

İnönü zaferleri, İtilaf Devletleri'nin Anadolu'daki işgal planlarının başarısız olacağını anlamalarını ve kendi aralarında ayrılmalarını sağlamıştır.

Kazım Karabekir'in kazandığı zafer neticesinde Ermenistan barış istemiş ve 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması ile Ermenilerin Doğu Anadolu üzerindeki hak iddiaları son bulmuştur.

Sakarya Muharebesi, Türk ordusunun yaptığı son büyük 'savunma' savaşıdır. Bu zaferle birlikte düşman taarruz gücünü kaybetmiş, savunmaya çekilmiştir.

Büyük Taarruz'un başarısı üzerine İtilaf Devletleri ateşkes istemiş, 11 Ekim 1922'de Mudanya Ateşkesi imzalanarak diplomatik aşamaya geçilmiştir.

Yunanistan, savaş sırasında verdiği zararlara karşılık savaş tazminatı olarak Karaağaç ve çevresini Türkiye'ye teslim etmiştir.

Düzenli bir devlet aygıtında iki ayrı askeri otorite olamaz.

Gümrü Antlaşması ile Ermeniler Kars, Sarıkamış, Kağızman ve Iğdır'ı TBMM'ye bırakmış, Sevr'deki toprak iddialarından tamamen vazgeçmiştir.

Başkent İstanbul'un ve Boğazların doğrudan meclis (TBMM) yönetimine bırakılması, İtilaf Devletleri'nin de artık İstanbul'daki padişah hükümetini hukuken yok saydığını gösterir.

Yunan ordusunun taarruzu karşısında Kütahya-Eskişehir Savaşları kaybedilmiş ve ordu daha fazla kayıp vermemek için Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.

Büyük askeri zafer, TBMM delegasyonuna masada büyük bir pazarlık gücü kazandırmış ve Doğu Trakya savaşsız kurtarılmıştır.

Yenilgi sonrasında mecliste derin bir ümitsizlik oluşmuş, meclisin güvenlik amacıyla Kayseri'ye taşınması tartışılmış fakat Mustafa Kemal bu öneriyi reddetmiştir.

Geleneksel askeri stratejide hat yarılırsa ordu geri çekilirdi.

TBMM Sevr'i tanımıyordu. Bu maddeye göre Sovyet Rusya da TBMM'nin tanımadığı Sevr Antlaşması'nı tanımayacağını beyan etmiş, böylece Sevr'i reddeden ilk Avrupalı büyük güç olmuştur.

Kazım Karabekir, Çanakkale Savaşları'nda gösterdiği askeri savunma başarıları nedeniyle askeri literatürde 'Alçıtepe Kahramanı' (veya Kerevizdere kahramanı) olarak anılmıştır.

Güney cephesinde halk kendi örgütlenmesiyle kurduğu cemiyetler üzerinden lojistik ihtiyaçları karşılamış ve bunu kayıt altına almıştır.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Kurtuluş Savaşı muharebeler ve antlaşmalar için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması ile Sovyet yönetimi, TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk Avrupalı büyük devlet olmuştur. Ancak antlaşmada yer alan bir maddeyle, Batum şehri Gürcistan'a (Sovyet himayesindeki) bırakılmıştır. Batum'un Gürcistan'a bırakılması milli mücadele tarihi açısından nasıl bir öneme sahiptir?

AGüney sınırımızın kesinleşmesini sağlamıştır.
BMisak-ı Milli sınırlarından verilen ilk büyük tavizdir.
CBatum limanının tamamen kapatılmasına yol açmıştır.
DDoğu cephesinin yeniden açılmasına neden olmuştur.
ELozan Antlaşması'nın imzalanmasını geciktirmiştir.