Elektromanyetizma

Manyetizma ve indüksiyon

YKS · AYT · AYT Fizik

⚡ Hızlı Özet

Hareketli yükler ve elektrik akımı çevrelerinde manyetik alan oluşturur. Durgun yük manyetik alan üretmez.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Hareketli yükler ve elektrik akımı çevrelerinde manyetik alan oluşturur. Durgun yük manyetik alan üretmez.

Düz bir telin oluşturduğu manyetik alan akımla doğru, tele uzaklıkla ters orantılıdır: B ∝ I/d.

B alanında v hızıyla giren q yüküne etkiyen kuvvet F = q·v·B·sinθ'dır; hız alana dik ise kuvvet en büyüktür.

Manyetik kuvvet hem hıza hem alana diktir; yönü sağ el kuralı ile bulunur.

B alanındaki I akımlı L uzunluğundaki tele etkiyen kuvvet F = B·I·L·sinθ'dır.

Manyetik akı Φ = B·A·cosθ'dır; alandan geçen alan yüzeyine ve açıya bağlıdır. Birimi weber'dir.

Bir devreden geçen manyetik akı değiştiğinde devrede indüksiyon EMK'sı oluşur: EMK = −ΔΦ/Δt.

İndüksiyon akımı, kendisini oluşturan akı değişimine karşı koyacak yönde oluşur; enerji korunumunu sağlar.

Manyetik akı; alan şiddeti, alan-yüzey açısı veya sarım alanı değiştirilerek değiştirilebilir; hepsi EMK üretir.

Manyetik alan büyüklüğünün (manyetik akı yoğunluğu) birimi tesla'dır (T).

Paralel tellerin birim uzunluğuna etki eden kuvvet F = (2kI1 I2)/d L formülü ile bulunur. Aynı yönlü akım taşıyan teller birbirini çeker.

Ah! Hesaplamayı tekrar yapalım: 0,5·4 = 2·0,06 = 0,12 N·m. Dolayısıyla dir (0,12). Doğru index 1 olmalıdır.

Bobin içeren devrelerde akımın ani değişimi engellenir: 1) Anahtar kapatıldığı (t1) anda akım sıfırdan maksimum değerine doğru artmaya başlar.

Parçacık manyetik alana girdiğinde çembersel hareket yapmaya başlar ve yörünge yarıçapı r = mv/qB'dir.

Öz-indüksiyon emk formülündeki L katsayısı devrenin (bobinin) "öz-indüksiyon katsayısı" veya sadece "indüktans" (self-inductance) olarak adlandırılır.

Kare çerçeve yatay menteşe ekseni etrafında dönecektir. 1) Yerçekimi torku: Çerçevenin kütlesi m olup ağırlık merkezi karenin merkezindedir (menteşelenmiş kenara uzaklığı a/2'dir).

Faraday diskinin çalışması, diskin merkezinden dış kenarına uzanan sonsuz sayıda iletken çubuğun (radyal doğrultuda) dönme hareketine benzetilebilir.

Öz-indüksiyon emk'sinin oluşma şartı devreden geçen akımın zamanla değişmesidir ((Δ I)/(Δ t) ≠ 0).

Akım makarasının oluşturduğu manyetik alan B = 4π μ N/L I formülüyle yazılabilir. Burada μ ortamın manyetik geçirgenliğidir.

İletken telin içindeki serbest elektronlara etki eden manyetik kuvvetin yönünü bulalım: 1) Tel sağa doğru hareket ettiğine göre, içindeki yüklerin de hız vektörü v sağa (+x) doğrudur.

Manyetizma ve indüksiyon çalışırken ana odak fiziksel ilişki ve birim kontrolü kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

Manyetizma ve indüksiyon sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Bir bobinin öz-indüktansı geometrik yapısına ve ortamın özelliğine bağlıdır. İdeal bir solenoid için indüktans formülü: L = μ (N² A)/l şeklindedir.

- B) x=0 yazılırsa B = 2π k I R kare{(R kare) üzeri 3/2} = (2π k I R kare)/(R küp) = (2π k I)/R olur ki bu da tam çember merkezindeki formüldür.

Çerçevenin alana giren kısmının genişliği x olsun. İvme sabit ve ilk hız sıfır ise x = 1/2 a t² ve hız v = a·t olur.

Bobinde (akım makarasında) depolanan manyetik alan enerjisi: E = 1/2 L I² formülüyle hesaplanır.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Manyetizma ve indüksiyon için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Birbirine paralel olarak yerleştirilmiş sonsuz uzunluktaki K, L ve M iletken tellerinden sırasıyla aynı yönde IK = I, IL = I ve IM = 2I akımları geçmektedir. K ile L arasındaki uzaklık d, L ile M arasındaki uzaklık d olduğuna göre, L teline etki eden bileşke manyetik kuvvetin yönü ve büyüklüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (F0 = (2kI kare L)/d olarak tanımlanmıştır.)

AK teline doğru, F0
BM teline doğru, F0
CK teline doğru, 2F0
DM teline doğru, 2F0
ESıfır