Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Bireyin hoşa gitmeyen veya olumsuz iki hedef arasında seçim yapmak zorunda kalmasıyla yaşadığı kararsızlık durumudur. → Kırk katır mı kırk satır mı deyimi bu çatışma türünün tipik bir örneğidir.
Bireyin bir hedefe ulaşma çabasının fiziksel, sosyal ya da kişisel engeller nedeniyle durdurulması durumudur. → Engellenme sonucunda bireyde sıklıkla öfke, kaygı ve saldırganlık davranışları ortaya çıkar.
Bireyin yaşadığı yoğun kaygı karşısında gelişimsel olarak daha önceki olgunlaşmamış davranış düzeyine dönmesidir. → Yetişkin bir insanın şiddetli stres anında çocuk gibi ağlaması veya parmak emmesi bu duruma örnektir.
Bireyin kendisine acı veya kaygı veren gerçekliği kabul etmeyerek hiç yaşanmamış gibi davranması durumudur. → Ağır bir hastalığa yakalanan kişinin teşhisi reddedip hasta olmadığını savunması bu savunma mekanizmasına örnektir.
Bireyin kendisinde eksik gördüğü yönleri tamamlamak amacıyla hayran olduğu birinin niteliklerini veya başarılarını benimsemesidir. → Bir gencin tuttuğu takımın galibiyetiyle kendi başarısıymış gibi gururlanması özdeşim kurmaya örnektir.
Bireyin gerçek yaşamda doyuma ulaştıramadığı istek ve hedeflerine zihninde kurguladığı senaryolarla ulaşmaya çalışmasıdır. → Geçici bir rahatlama sağlasa da aşırı kullanımı bireyin gerçeklikten kopmasına yol açabilir.
Savunma mekanizmaları ego tarafından bilinçdışı olarak kullanılır ve kaygıyı geçici süre azaltmayı amaçlar. → Bu mekanizmalar sorunu kökten çözmez, aşırı kullanıldığında ruh sağlığını ve uyum düzeyini olumsuz etkiler.
Stres yaratan durum karşısında doğrudan kaynağa yönelik plan yapma, çözüm arama ve durumu değiştirme çabasıdır. → Sınav stresi yaşayan bir öğrencinin eksik olduğu konular için çalışma programı hazırlaması bu yönteme örnektir.
Stres yaratan durumu değiştirmek yerine, durumun yol açtığı olumsuz duygusal tepkileri ve kaygıyı azaltmaya yönelik çabalardır. → Stresli bir olay karşısında nefes egzersizi yapmak veya olaya olumlu açıdan bakmaya çalışmak duygu odaklı bir yaklaşımdır.
Davranışların normal olup olmadığını belirlerken grubun ortalamasından ve çoğunluğun gösterdiği davranış standardından ne kadar saptığına bakılır. → İstatistiksel çan eğrisinin iki uç noktasında kalan seyrek davranışlar normal dışı kabul edilir.
Bireyin aynı anda çekici gelen iki olumlu hedef arasında karar vermekte zorlanması durumudur. → İki istenen durumdan birini seçme zorunluluğu temel özelliğidir.
Bir durumun aynı anda hem çekici hem de itici özelliklere sahip olması nedeniyle yaşanan kararsızlıktır. → Aynı hedefe yönelik hem istek hem de korku duyulması belirleyicidir.
Bireyin kaygı yaratan duygu, düşünce ve anıları bilinçdışına iterek unutması durumudur. → Bilinçli bir unutma değil, güdülenmiş ve farkında olunmayan bir savunma sürecidir.
Bireyin kendisinde kabul edemediği olumsuz duygu ve suçluluk hislerini başkalarına yüklemesidir. → Kendi kusurunu veya başarısızlığını çevresindekilere mal etme şeklinde görülür.
Toplum tarafından onaylanmayan ilkel dürtülerin, toplumca kabul gören yararlı etkinliklere dönüştürülmesidir. → Saldırganlık dürtüsünün spora veya sanata yönlendirilmesi en tipik örneğidir.
Bireyin engellenme veya başarısızlık karşısında mantıklı fakat gerçek dışı mazeretler üretmesidir. → Sınavı kazanamayan birinin sınav sistemini gereksiz bulması rasyonelleştirmedir.
Bireyin bir alandaki eksikliğini veya başarısızlığını başka bir alanda üstün başarı göstererek telafi etmesidir. → Bedensel engeli olan bir bireyin zihinsel alanda büyük başarılar kazanması buna örnektir.
Bireyin hissettiği kabul edilemez duygu ve düşüncelerin tam aksi yönünde davranışlar sergilemesidir. → İçinde nefret duygusu taşıyan birinin aşırı sevgi gösterilerinde bulunması bu mekanizmaya örnektir.
Bireyin asıl kaynağa yöneltemediği tepkisini daha az tehdit edici ve zararsız bir hedefe aktarmasıdır. → İş yerinde amirine kızan kişinin öfkesini evde eşyalarından çıkarması yön değiştirmedir.
Nevroz hastalarında gerçeklikle bağ ve kişilik bütünlüğü korunurken, psikoz hastalarında gerçekliği değerlendirme yetisi tamamen bozulur. → Gerçeklik algısının yitirilmesi ve sanrılar psikozun ayırt edici özelliğidir.
Hans Selye'ye göre bireyin strese verdiği tepkiler sırasıyla alarm, direnç ve tükenme olmak üzere üç aşamada gerçekleşir. → Alarm aşamasında beden savaş ya da kaç tepkisi verirken, stresin uzaması tükenme aşamasına yol açar.
Östres bireyi güdüleyen ve performansını artıran olumlu stres türüyken, distres bireyin uyum kapasitesini aşan ve ruh sağlığını olumsuz etkleyen yıkıcı strestir.
Normal ve anormal davranışı belirlemede sosyokültürel ölçüt, davranışın bireyin yaşadığı toplumun değerlerine ve kurallarına uygunluğunu esas alır. → Bir toplumda normal görülen bir davranış başka bir toplumda anormal kabul edilebileceği için evrensel değildir.
Davranışın normalliğini değerlendirirken bireyin kendi iç dünyasında hissettiği yoğun acı, kaygı ve huzursuzluk düzeyini temel alan ölçüttür. → Dışarıdan uyumlu görünen bir birey bile öznel rahatsızlık ölçütüne göre profesyonel desteğe ihtiyaç duyabilir.
Bireyin gösterdiği davranışların iş, aile ve sosyal yaşamındaki sorumluluklarını yerine getirmesini engellemesi ve günlük işlevselliğini bozması durumudur.
Ruh sağlığını ve psikolojik rahatsızlıkları biyolojik genetik yapı, psikolojik süreçler ve sosyal çevrenin karmaşık etkileşimiyle açıklayan bütüncül yaklaşımdır.
Bireyin ciddi stres, travma veya zorlu yaşam olayları karşısında kendini toparlama, esneklik gösterme ve zorluklarla başa çıkabilme gücüdür.
Ruh sağlığı sadece bireyde bir ruhsal hastalığın bulunmaması değil, bedensel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde olmasıdır.
Bireyin duygusal yaşantısında uzun süreli, aşırı çöküntü veya aşırı coşku şeklinde ortaya çıkan ve günlük işlevselliği bozan psikolojik rahatsızlıklardır. → Depresyon çökkünlükle, mani ise aşırı coşku ve hareketlilikle kendini gösterir.
Bireyin zihninde baskıladığı olumsuz duygu ve kaygı yaratan yaşantıları ifade ederek ya da yeniden yaşayarak duygusal arınma ve rahatlama sağlaması durumudur.