Problem Çözme ve Analiz

Tablo ve grafik yorumlama

ALES · ALES Sayısal

⚡ Hızlı Özet

Bir miktardaki yüzde artış veya azalış hesaplanırken son değerden ilk değer çıkarılır ve elde edilen fark ilk değere bölünerek yüz ile çarpılır. → Paydaya son değerin değil, her zaman başlangıç değerinin yazılacağına dikkat edilmelidir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Daire grafiğinin tamamı üç yüz altmış dereceye ve yüzde yüzlük bütünlüğe karşılık gelir. Grafikteki bir dilimin açısını yüzdeye çevirmek için derece değeri üç virgül altı sayısına bölünür. → Üç yüz altmış derecenin yüzde yüze denk geldiği doğru orantısı temel alınmalıdır.

Sütun veya çizgi grafiklerinde düşey eksenin sıfırdan başlayıp başlamadığına mutlaka dikkat edilmelidir. Eksenin sıfırdan başlamadığı durumlarda sütun boyları arasındaki oran gerçek kat ilişkisini vermez. → Görsel yanılsamalara kapılmadan sayısal değerler üzerinden işlem yapılmalıdır.

Daire grafiğinde merkez açılar verilerin birbiriyle olan orantısını gösterir, toplam miktar verilmedikçe sadece açılara bakılarak kesin eleman sayısı bulunamaz. → Derece cinsinden değerlerin doğrudan miktar sanılması sık yapılan bir hatadır.

Tablo sorularında ortalama değer hesaplanırken her bir veri değeri kendi frekansı yani tekrar sayısı ile çarpılıp toplanır ve elde edilen sonuç toplam eleman sayısına bölünür. → Sadece satır değerlerinin toplanıp satır sayısına bölünmesi hatalı sonuç verir.

Grafik yorumlarken en yüksek artış miktarı ile en yüksek artış oranı birbiriyle karıştırılmamalıdır. Miktar mutlak farkı ifade ederken oran bu farkın başlangıç değerine bölünmesiyle bulunur. → En dik çizgi artış oranının değil, birim zamandaki artış miktarının fazla olduğunu gösterir.

Birikimli veri gösteren grafiklerde her nokta o ana kadar olan toplam miktarı ifade eder. Belirli bir döneme ait yalnız o dönemin miktarını bulmak için o dönemin değerinden bir önceki dönemin değeri çıkarılır. → Grafikteki son nokta tüm dönemlerin toplamını gösterir.

Sol ve sağ tarafında farklı birimlere ait iki ayrı eksen bulunan grafiklerde hangi verinin hangi eksene ait olduğuna dikkat edilmelidir. Çizgi grafiğinin değerleri bir eksenden, sütun grafiğinin değerleri diğer eksenden okunmalıdır. → Yanlış eksenden okuma yapmak sorunun hatalı çözülmesine yol açar.

Bir veride art arda gerçekleşen yüzde değişimler doğrudan toplanmaz veya çıkarılmaz. İlk değişim başlangıç değerine uygulanır, ikinci değişim ise oluşan yeni değer üzerinden hesaplanır. → Yüzde elli artışın ardından yüzde elli azalış başlangıç değerine dönülmesini sağlamaz.

Toplam miktarları verilmeyen iki ayrı daire grafiğindeki merkez açılar doğrudan miktar karşılaştırması yapmak için kullanılamaz. → Merkez açılar sadece ait oldukları grafik içindeki oranları gösterir.

Çizgi grafiğinde iki nokta arasındaki doğrunun dikliği veri artış veya azalışının hızını gösterir. → Çizgi ne kadar dikse birim zamandaki değişim miktarı o kadar fazladır.

Bir tablodaki verinin yüzdesi sorulduğunda paydanın satır toplamı mı yoksa sütun toplamı mı olduğuna dikkat edilmelidir. → Soruda istenen referans grup paydanızı oluşturur.

Tabloda verilmeyen eksik değerler işlem yapılmadan önce bilinen toplamlar veya denklemler yardımıyla tamamlanmalıdır. → Eksik veriyi bulmadan oran veya ortalama hesaplamak hatalı sonuç verir.

Daire grafiğinde bir dilimin temsil ettiği miktar, dilimin merkez açısının üç yüz altmış dereceye oranının toplam miktar ile çarpılmasıyla bulunur.

Grafik eksenlerinde veya tablo başlıklarında yer alan bin, milyon veya ton gibi birim ifadelerine işlem öncesinde mutlaka dikkat edilmelidir. → Seçeneklerde birim dönüşümü yapılmadan elde edilen değerler tuzak olarak verilir.

Bir gruptaki eleman sayısı ile ortalama değerin çarpımı o grubun toplam miktarını verir. → Grafiklerde verilen ortalamalar eleman sayısı ile çarpılarak toplam veri elde edilir.

Daire ve sütun grafiğinin birlikte verildiği sorularda iki grafik arasındaki ortak bir veri üzerinden sayısal bağlantı kurulmalıdır. → Bir grafikteki bilinen miktar diğer grafikteki bilinmeyen açıyı veya sütun değerini bulmayı sağlar.

Üst üste yığılmış sütun grafiklerinde alt kategorinin değeri doğrudan okunurken üstteki kategorilerin değeri iki çizgi arasındaki fark alınarak hesaplanır. → Üstteki bölümün tepe noktası eksendeki toplam değeri gösterir, kategorinin kendi miktarını göstermez.

Daire grafiğinde iki dilim arasındaki miktar farkını bulmak için verileri ayrı ayrı hesaplamak yerine merkez açılarının farkını alarak orantı kurmak zaman kazandırır. → Dilim değerlerini tek tek bulup çıkarmak işlem kalabalığına ve zaman kaybına yol açar.

Çizgi grafiğinde iki farklı değişkene ait doğruların kesiştiği nokta, o anda her iki verinin birbirine eşit olduğunu gösterir. → Kesişim noktasından sonra grafikte üstte kalan çizgi daha yüksek değere sahip veriyi temsil eder.

İki farklı grubun yüzdesel oranlarını gösteren grafiklerde grupların eleman sayıları bilinmiyorsa bu iki grubun birleşimi için genel yüzde oranı hesaplanamaz. → Eleman sayıları verilmeyen gruplar doğrudan birleştirilemez.

Bir gruba mevcut ortalamadan daha büyük bir veri eklendiğinde grubun yeni ortalaması artar, ortalamadan küçük bir veri eklendiğinde ise azalır. → Eklenen değer ortalamaya eşitse grubun ortalaması değişmez.

Toplam miktarın sabit kaldığı durumlarda bir kategorinin miktarındaki artış, diğer kategorilerin toplam miktarında aynı miktarda azalışa yol açar. → Toplam miktar değişmiyorsa bir dilimin payının artması diğer dilimlerin küçülmesini gerektirir.

Belirli dönemlerdeki yüzde büyüme oranları verildiğinde, son miktar bulunurken her dönemin büyüme çarpanı başlangıç miktarı ile sırayla çarpılır. → Yüzde on artış için miktar bir tam onda bir ile çarpılır.

Tablolarda satır toplamları sütununun ve sütun toplamları satırının kesiştiği hücre, tüm tablodaki verilerin genel toplamını verir. → Hem tüm satırların toplamı hem de tüm sütunların toplamı bu tek hücrede birbirine eşit olmalıdır.

Daire grafiğindeki merkez açılar doğrudan sütun grafiğindeki sütun yükseklikleri ile orantılıdır. → Merkez açısı diğerinin iki katı olan bir dilim, sütun grafiğinde iki kat daha yüksek bir sütunla temsil edilir.

Bir verideki sayısal fark mutlak değişimi gösterirken, bu farkın başlangıç değerine oranı bağıl yani yüzdesel değişimi ifade eder. → Yüz sayı artış ile yüzde yüz artış aynı şey değildir.

Çift girdili tablolarda belirli bir satır veya sütundaki en yüksek ve en düşük değerler aranırken birimlere ve satır başlıklarına dikkat edilmelidir. → Satır içi en yüksek değer ile tüm tablonun en yüksek değeri birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Tablo ve grafik yorumlama için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız, ücretsiz başla.

1. Bir su tasarrufu projesinde A, B ve C sitelerindeki yağmur suyu depolarının toplam hacimleri ve haziran ayındaki doluluk oranları aşağıda verilen tabloda gösterilmiştir: Site | Depo Hacmi (m³) | Haziran Doluluk Oranı (%) A | 120 | 80 B | 150 | 60 C | 180 | 50 Temmuz ayında A sitesinin doluluk oranı %15 azalmış, B sitesinin doluluk oranı %20 artmış, C sitesindeki su miktarı ise değişmemiştir. Buna göre temmuz ayında bu üç depodaki toplam su miktarı kaç m³ olmuştur?

A264
B270
C276
D282
E288