Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Paragrafın ana fikrini belirle; onunla bağ kurmayan, zamir ve bağlaç bağı kopuk cümle akışı bozandır.
Cümledeki هُوَ ya da هَذَا gibi zamirlerin öncülü paragrafta yoksa o cümle büyük ihtimalle konu dışıdır.
Bir konu anlatılırken alakasız yeni bir ayrıntıya geçen cümle bütünlüğü bozar; onu ele.
لِذَلِكَ (bu yüzden) ile başlayan cümlenin öncesinde sebep yoksa mantık zinciri kopar; o cümle fazladır.
Geçmişten söz eden bir paragrafta aniden gelecek zamana geçen ilgisiz cümle akışı bozabilir.
Genel bir açıklamanın ortasına giren aşırı özel/teknik ayrıntı, ana fikirle bağ kurmuyorsa çıkarılır.
Metinde fiiller meçhul yapıda edilgen anlatımla sürerken araya giren cümlenin aniden malum yapıyla farklı bir özneyi öne çıkarması anlam akışını bozar. Bu tür durumlarda fiillerin çatı uyumuna ve özne odağına dikkat edilmelidir.
Cümle başında yer alan كَمَا edatı, kendisinden önceki cümle ile anlamsal veya yapısal bir paralellik kurmuyorsa paragrafın akışını keser. Bu edat önceki cümlede ifade edilen bir durumun benzerini aktarmak için kullanılır.
Paragrafta tekil bir kavram anlatılırken araya giren cümlede çoğul zamir kullanılması ve bu zamirin metinde karşılığının bulunmaması akışı bozar. Zamirlerin gösterdiği isimlerin nicelik bakımından uyumu kontrol edilmelidir.
Metin içerisinde إِذَا veya إِنْ gibi şart edatlarıyla başlayan ancak şartın cevabını barındırmayan ve ana konudan sapan cümleler anlam akışını bozar. Şart cümlesinin tamamlanıp tamamlanmadığına dikkat edilmelidir.
Cümlede kullanılan إِلَّا veya سِوَى gibi istisna edatları, önceki cümlede geçen genel kümeden tamamen farklı bir kavramı hariç tutuyorsa akış bozulmuş demektir. İstisna edilen ögenin önceki genel anlatımla ilişkisi incelenmelidir.
Tarihi bir olayı veya geçmiş devirleri anlatan bir metinde aniden حَالِيًّا veya فِي الوَقْتِ الرَّاهِنِ ifadeleriyle günümüze dönen ilgisiz cümle akışı bozar. Zaman dizilimindeki bu tür sebepsiz sıçramalar elenmelidir.
Cümle içinde geçen مِمَّا يُؤَدِّي إِلَى gibi kalıplar, kendisinden önceki cümlede ifade edilen bir eyleme veya duruma gönderme yapmıyorsa akış bozulmuştur. Bu yapı bir önceki cümlenin sonucunu bildirmek zorundadır.
Nesnel ve açıklayıcı bilgi veren bir paragrafın ortasında, cevabı metinde verilmeyen veya retorik bir amacı bulunmayan soru cümlesi akışı bozar. Açıklama paragrafındaki uyumsuz soru cümleleri doğrudan elenmelidir.
لَكِنَّ veya عَلَى الرَّغْمِ مِنْ gibi zıtlık bağlaçları içeren cümleler, öncesinde karşıt bir düşünce sunulmamışsa olumlu ve olumsuz anlam dengesini bozarak akışı aksatır. → Zıtlık bağlacından önce zıt bir fikrin varlığını mutlaka kontrol ediniz.
Paragraf boyunca bir konunun avantajları ve olumlu yönleri anlatılırken araya giren olumsuz içerikli bir cümle anlam akışını bozar. → Paragrafın genel duygu durumunu ve bakış açısını takip ediniz.
Biyografi veya tarihsel süreç anlatan metinlerde vefat haberinden sonra eğitim dönemine dönülmesi gibi kronolojik sırayı bozan cümleler akışı ihlal eder. → Tarihsel metinlerde zaman sırasının mantıksal takibine dikkat ediniz.
عَلَى سَبِيلِ المِثَالِ veya مَثَلًا ifadesiyle başlayan bir cümle, kendisinden önceki genel iddiayı destekleyen bir örnek sunmuyorsa akış dışındadır. → Örnek cümlenin bir önceki ifadenin somutlaştırılmış hali olup olmadığını denetleyiniz.
Cümle başında geçen هَذِهِ الظَّاهِرَةُ gibi kalıplı işaret isimleri, önceki cümlelerde açıklanmış belirgin bir olguya gönderme yapmıyorsa o cümle paragrafa ait değildir. → İşaret sıfatından sonra gelen ismin önceki cümlelerdeki karşılığını arayınız.
Oluş veya uygulama süreci anlatılan bir paragrafın ortasında aniden verilen genel terim tanımı metnin akış düzenini bozar. → Süreç paragrafında tanım cümlesinin yeri genellikle ilk cümledir, araya giren tanımlara dikkat ediniz.
Belirli bir bölge veya şehir özelinde ilerleyen metinde aniden فِي كَثِيرٍ مِنَ الدُّوَلِ gibi dünya geneli bir kapsama geçilmesi akışı aksatır. → Özelden genele veya genelden özele yapılan ani ve nedensiz geçişleri eleyiniz.
وَمِنَ الجَدِيرِ بِالذِّكْرِ veya مِمَّا يَدُلُّ عَلَى gibi kalıplarla başlayan cümleler paragrafın ana fikrinden bağımsız yan veri sunuyorsa akış dışıdır. → Ek bilgi bağlaçlarının ana konuyu destekleyip desteklemediğini kontrol ediniz.
Üçüncü şahıs anlatımıyla ilerleyen nesnel bir paragrafta aniden birinci tekil şahıs fiil kullanımına geçilmesi anlatıcı perspektifini bozarak akışı keser. → Anlatıcının bakış açısının ve fiil çekim şahıslarının paragraf boyunca tutarlı kalmasını kontrol ediniz.
بَيْنَمَا veya فِيمَا gibi karşılaştırma edatları ile kurulan cümleler, paragrafın ana konusunu unutturup farklı bir konuyu öne çıkarıyorsa anlam akışını bozar. → Karşılaştırılan iki unsurun da paragrafın ana konusuyla doğrudan bağlantılı olduğunu kontrol ediniz.
Metin içinde أَوَّلًا (ilk olarak) veya ثانِيًا (ikinci olarak) gibi sıralama ifadeleri kullanılırken, bu mantıksal sıralamayı atlayan veya bozan ara cümle akış dışıdır.
Metin boyunca müennes bir kavram anlatılırken araya giren cümlenin müzekker zamir (هُوَ) veya müzekker fiil kalıbı içermesi özne uyumunu ve akışı bozar.
Cümle başında yer alan بِنَاءً عَلَى ذَلِكَ (buna binaen) ifadesi, kendisinden önceki cümlede sunulan gerekçeye dayanmak zorundadır; öncesinde zemin yoksa akış kopar.
Cümle başındaki أَيْ (yani) veya بِعِبَارَةٍ أُخْرَى (başka bir ifadeyle) kalıpları önceden söylenen bir fikri açıklar; önceki cümleyle örtüşmeyen izahlar akışı bozar.
Tarihsel ve kronolojik bir süreç anlatan metinlerde olaylar ileriye doğru akarken aniden daha önceki bir yüzyıla veya yıla dönülmesi akışın bozulduğunu gösterir.
Cümle başındaki إِضَافَةً إِلَى ذَلِكَ (buna ek olarak) kalıbı ana fikirle aynı doğrultudaki bilgileri bağlar; önceki cümleyle uyumsuz bir ekleme yapılması akışı bozar.